Αναλυτική δεδομένων για τη συγκράτηση των υπαλλήλων ταλέντων στην ψηφιακή εποχή : μελέτη περίπτωσης στον κλάδο του λιανικού εμπορίου

Abstract

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη στρατηγική αξιοποίηση της αναλυτικής δεδομένων (HR Analytics / People Analytics) στη Διοίκηση Ανθρωπίνου Δυναμικού, με ιδιαίτερη έμφαση στη συγκράτηση ταλέντων στον κλάδο του λιανικού εμπορίου. Στο σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την αυξανόμενη κινητικότητα του ανθρώπινου δυναμικού και τις διαρκώς μεταβαλλόμενες ανάγκες των οργανισμών, η λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών στρατηγικών διατήρησης των εργαζομένων. Η έρευνα επικεντρώνεται στη διερεύνηση των οργανωσιακών παραγόντων που επηρεάζουν την οικειοθελή αποχώρηση των εργαζομένων, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες τεχνικές αναλυτικής μπορούν να υποστηρίξουν την έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου αποχώρησης και τον σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων. Παράλληλα, επιχειρεί να καλύψει το υφιστάμενο ερευνητικό κενό μεταξύ της εκτεταμένης συλλογής δεδομένων από τις Διευθύνσεις Ανθρωπίνου Δυναμικού και της ουσιαστικής αξιοποίησής τους στη στρατηγική διοίκηση των οργανισμών. Το θεωρητικό υπόβαθρο της διατριβής βασίζεται στη Θεωρία των Δύο Παραγόντων του Herzberg, στη Θεωρία της Κοινωνικής Ανταλλαγής (Social Exchange Theory) και στη Θεωρία της Ενσωμάτωσης στην Εργασία (Job Embeddedness Theory). Η σύνθεση των θεωριών αυτών οδηγεί στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου εννοιολογικού πλαισίου, το οποίο λειτουργικοποιεί κρίσιμες οργανωσιακές έννοιες, όπως η ηγεσία, οι παράγοντες υγιεινής, η οργανωσιακή δέσμευση και η εμπειρία του εργαζομένου, μετατρέποντάς τες σε μετρήσιμους δείκτες που μπορούν να αξιοποιηθούν για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων. Σε μεθοδολογικό επίπεδο, η διατριβή υιοθετεί μια πραγματιστική φιλοσοφία έρευνας και εφαρμόζει στρατηγική μελέτης περίπτωσης μικτής μεθοδολογίας (mixed methods case study). Το ποσοτικό σκέλος βασίζεται στη δευτερογενή ανάλυση εταιρικών δεδομένων ερωτηματολογίων εξόδου εργαζομένων μεγάλης επιχείρησης του κλάδου του λιανικού εμπορίου. Η ερευνητική διαδικασία ξεκίνησε από 2.313 επεξεργασμένες εγγραφές, όπως αυτές διαμορφώθηκαν στο περιβάλλον του SPSS μετά την εξαγωγή των δεδομένων από το πληροφοριακό σύστημα της επιχείρησης. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε οργανωμένη διαδικασία καθαρισμού, ελέγχου ποιότητας και διαχείρισης ελλιπών τιμών, με αποτέλεσμα να παραμείνουν 1.636 έγκυρες περιπτώσεις προς στατιστική επεξεργασία. Από αυτές προέκυψε το τελικό αναλυτικό δείγμα των 1.043 περιπτώσεων, το οποίο ικανοποιούσε πλήρως τα κριτήρια πληρότητας και καταλληλότητας για τις πολυμεταβλητές αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν. Η διαδοχική αυτή διαδικασία τεκμηριώνει τη μεθοδολογική διαφάνεια της έρευνας και διασφαλίζει την αξιοπιστία των εμπειρικών αποτελεσμάτων. Το ποιοτικό σκέλος της έρευνας περιλαμβάνει 15 ημιδομημένες συνεντεύξεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με ανώτατα και ανώτερα στελέχη Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού μεγάλων επιχειρήσεων, ακαδημαϊκούς και εξειδικευμένους ερευνητές στον χώρο της Διοίκησης Ανθρωπίνου Δυναμικού. Η θεματική ανάλυση των συνεντεύξεων χρησιμοποιήθηκε συμπληρωματικά προς τα ποσοτικά ευρήματα, προσφέροντας βαθύτερη ερμηνεία των αποτελεσμάτων και ενισχύοντας την εγκυρότητα της έρευνας μέσω της μεθοδολογικής τριγωνοποίησης. Η εμπειρική διερεύνηση αναδεικνύει ότι η αποτελεσματική αξιοποίηση των HR Analytics μπορεί να υποστηρίξει τον εντοπισμό των σημαντικότερων παραγόντων που επηρεάζουν τη συγκράτηση των εργαζομένων, να βελτιώσει την οργανωσιακή λήψη αποφάσεων και να συμβάλει στην ανάπτυξη προγνωστικών μηχανισμών για την έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου αποχώρησης. Παράλληλα, προτείνεται ένα ολοκληρωμένο αναλυτικό πλαίσιο, το οποίο συνδυάζει θεωρητικές προσεγγίσεις της οργανωσιακής συμπεριφοράς με σύγχρονες τεχνικές αναλυτικής δεδομένων, παρέχοντας στους οργανισμούς ένα πρακτικό εργαλείο υποστήριξης στρατηγικών αποφάσεων για τη διατήρηση και ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει τόσο στη θεωρητική εξέλιξη του πεδίου των HR Analytics όσο και στην πρακτική εφαρμογή τους στη στρατηγική διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, προτείνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο που ενισχύει τη μετάβαση από τη διοίκηση βάσει εμπειρίας στη διοίκηση βάσει δεδομένων στον ιδιαίτερα απαιτητικό κλάδο του λιανικού εμπορίου.