Αποδολαριοποίηση και τάσεις εναλλακτικής χρηματοδότησης στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τον τρόπο με τον οποίο η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (ΕΑΟΕ) προσαρμόζει τη χρηματοοικονομική της αρχιτεκτονική στον γεωπολιτικό κατακερματισμό, εξετάζοντας τρία κράτη που συνολικά αντιπροσωπεύουν το 96,5% του ΑΕΠ της Ένωσης: τη Ρωσία, το Καζακστάν και την Αρμενία. Η Λευκορωσία και η Δημοκρατία της Κιργιζίας εντάσσονται στην περιφερειακή ανάλυση όπου η κάλυψη δεδομένων επιτρέπει συγκρίσιμη μεταχείριση. Η ΕΑΟΕ προσφέρει ένα διδακτικό πεδίο μελέτης, καθώς συνδυάζει υψηλή έκθεση σε κυρώσεις, εξάρτηση από βασικά εμπορεύματα και μια θεσμική αρχιτεκτονική που επιτρέπει την απο-δολαριοποίηση να μελετηθεί ως λειτουργική διαδικασία και όχι ως αφηρημένη έννοια· τα τρία κράτη-μελέτες περίπτωσης εκπροσωπούν την κορυφή, το μέσο και τη βάση της κατανομής μεγέθους των κρατών της Ένωσης, υπό ουσιωδώς διαφορετικά επίπεδα έκθεσης σε κυρώσεις.

Η εργασία υιοθετεί μικτή μεθοδολογική προσέγγιση που ενσωματώνει την ποσοτική μακροχρηματοοικονομική ανάλυση με την ποιοτική θεσμική και πολιτική επισκόπηση. Μακροοικονομικοί δείκτες από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Παγκόσμια Τράπεζα και τις κεντρικές τράπεζες της ΕΑΟΕ διασταυρώνονται με κανονιστική τεκμηρίωση και δεδομένα κεφαλαιαγορών σε τρεις υποπεριόδους που ορίζονται από τη χρονολόγηση των κυρώσεων: προ του 2014, 2014 έως 2021 και 2022 έως 2024. Οι μελέτες περίπτωσης σε επίπεδο χώρας λειτουργικοποιούν τη σύγκριση μέσω ενός πλαισίου στατιστικής καθεστώτων και ενός σύνθετου δείκτη κρατικής ευπάθειας.

Από την ανάλυση προκύπτουν τρία κύρια ευρήματα. Πρώτον, η απο-δολαριοποίηση στην ΕΑΟΕ είναι σημαντική στον τραπεζικό τομέα και στις πληρωμές, αλλά μερική και εξωτερικά περιορισμένη στις κεφαλαιαγορές και στα συναλλαγματικά αποθέματα. Δεύτερον, ο σύνθετος δείκτης ευπάθειας κατατάσσει τη Ρωσία στη χαμηλότερη θέση, το Καζακστάν στη μέση και την Αρμενία στην υψηλότερη κατά την περίοδο 2014 έως 2024, αντιστρέφοντας τη διαισθητική ταξινόμηση κατά εγγύτητα στις κυρώσεις, αποδεικνύοντας ότι η κρατική ανθεκτικότητα εξαρτάται περισσότερο από τη δημοσιονομική θέση που έχει διαμορφωθεί πριν από ένα χρηματοοικονομικό΄"σοκ" παρά από το μέγεθος του ίδιου του "σοκ". Τρίτον, η κεφαλαιακή βάση μετά το 2022 αποτελείται από δεξαμενές κεφαλαίων που δεν τιμολογούν τον κίνδυνο μέσω μηχανισμών αγοράς τους οποίους θα μπορούσε να αναπαράγει ένας θεσμικός επενδυτής, γεγονός που εξηγεί γιατί ο αρχιτεκτονικός μετασχηματισμός από την πλευρά των εκδοτών δεν έχει συνοδευτεί από εμβάθυνση της ιδιωτικής εμπορικής επενδυτικής βάσης. Ένας βαθμολογικός πίνακας κατασκευής χαρτοφυλακίου (portfolio construction scorecard) και μια ανάλυση διάρκειας περιθωρίου (spread duration analysis) μετουσιώνουν τα ευρήματα αυτά σε ένα εφαρμόσιμο πλαίσιο θεσμικής κατανομής.