Η αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας κτιρίων στην Ελλάδα : θεσμικά εμπόδια, χρηματοδοτικά εργαλεία, προτάσεις πολιτικής

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το ζήτημα της αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας κτιρίων στην Ελλάδα, εστιάζοντας στα θεσμικά εμπόδια που δυσχεραίνουν τη διαχείριση και αξιοποίηση της, στα διαθέσιμα και ελπιδοφόρα χρηματοδοτικά εργαλεία, στις αναγκαίες θεσμικές μεταρρυθμίσεις και στις προοπτικές διαμόρφωσης αποτελεσματικών σχεδίων αξιοποίησης με βάση τις σύγχρονες ανάγκες. Η δημόσια ακίνητη περιουσία κτιρίων στην Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό αναπτυξιακό πόρο, ωστόσο η αξιοποίησή της παραμένει περιορισμένη, με μία εικόνα κτιρίων του Δημοσίου, σε σημαντικό βαθμό, υποαξιοποιημένα ή εντελώς αναξιοποίητα και εγκαταλελειμμένα. Αναλυτικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η μεθοδολογία της έρευνας που ακολουθείται καθ’ όλη τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, αναλύονται εννοιολογικά στοιχεία του υπό εξέταση θέματος με σκοπό τη βέλτιστη δυνατή κατανόηση τούτου, ακολουθεί μία βιβλιογραφική ανασκόπηση και, τέλος, αναδεικνύονται κρίσιμα ερευνητικά ερωτήματα, τα οποία αναλύονται καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασίας. Ακολούθως, στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται τα βασικά θεσμικά εμπόδια που δυσχεραίνουν ή και εμποδίζουν ολοκληρωτικά την εκμετάλλευση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας κτιρίων αποθαρρύνοντας την προσέλκυση επενδύσεων. Στη συνέχεια, στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται τα χρηματοδοτικά εργαλεία που μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας κτιρίων, όπως οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, οι συμβάσεις Πώλησης και Επαναμίσθωσης ακινήτων (Sales and Lease – Back ακινήτων) και κάποιες ακόμα σύγχρονες μορφές χρηματοδότησης. Έπειτα, στο επόμενο κεφάλαιο της εργασίας διατυπώνονται προτάσεις πολιτικής με στόχο την αντιμετώπιση θεσμικών εμποδίων, τη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου, την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στη διαχείριση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών ωφελειών. Η εργασία συνεχίζει με μία μελέτη περίπτωσης και συγκεκριμένα αυτή της πρόσφατης ανακατασκευής και αξιοποίησης του Πύργου του Πειραιά, φανερώνοντας το πώς η αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας κτιρίων μπορεί να αποτελέσει μοχλό περιβαλλοντικής, οικονομικής και κοινωνικής αναγέννησης. Τέλος, καταγράφονται κρίσιμα συμπεράσματα, συνοψίζοντας το πως και με ποια μέσα μπορεί να μεταμορφωθεί η δημόσια ακίνητη περιουσία κτιρίων από υποαξιοποιημένη ή εντελώς αναξιοποίητη σε σύγχρονα, πολυλειτουργικά κτίρια που ευνοούν την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.