O κλάδος του “Νομικού Σχεδιασμού” για την εύληπτη αποτύπωση νομικών κειμένων σε ψηφιακά περιβάλλοντα - Μελέτη περίπτωσης πολιτικής απορρήτου

Abstract

Η εξέλιξη και η εντατικοποίηση της χρήσης νέων τεχνολογιών κατά την τελευταία δεκαετία καθώς και η αναγκαιότητα ψηφιοποίησης αρχείων και διαδικασιών, που αναδείχθηκε λόγω των ραγδαίων εξελίξεων στον τομέα της δημόσιας υγείας εντός του 2020, έφεραν τον νομικό κλάδο, όπως αυτός παραδοσιακά έχει στηθεί και ασκεί την δραστηριότητά του σε μια αμηχανία. Παρά τις όλο και αυξανόμενες ενέργειες και δράσεις προς την κατεύθυνση του «ψηφιακού νομικού εγγραμματισμού», αλλά και την εμφάνιση όρων που συνδέουν την νομική επιστήμη με τις νέες τεχνολογίες, όπως “legal tech”, “law tech”, “regtech”, και την συνεχή αναφορά και έρευνα της εφαρμογής συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στο δικαστικό σύστημα, έως την επέλευση της πανδημίας η πλειοψηφία των ασκούντων το δικηγορικό επάγγελμα ήταν τρόπον τινά σε μια άρνηση ως προς τον εκσυγχρονισμό υλοποίησης των καθημερινών τους καθηκόντων. Με το ρεύμα των τελευταίων χρόνων της «νομικής τεχνολογίας» να είναι ήδη παρόν και να μετασχηματίζει τον νομικό κλάδο, η γράφουσα έχοντας ως υπόβαθρο τις νομικές σπουδές και την άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος στην Ελλάδα, έχει ως στόχο, σε συνέχεια των πρακτικών γνώσεων επί της χρήσης νέων τεχνολογιών που αποκτήθηκαν και με την εμβάθυνση στον τομέα του ψηφιακού πολιτισμού (σε όλες τις πτυχές του) στο πλαίσιο του παρόντος ΠΜΣ να αναδείξει και να ερευνήσει με διεπιστημονικό τρόπο μια νέα τάση που αναπτύσσεται και αφορά την εφαρμογή της επιστήμης του σχεδιασμού (information design) και πώς αυτή μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την αποτελεσματική επικοινωνία και διάχυση της νομικής πληροφορίας με ουσιαστικά κατανοητό τρόπο προς τον τελικό αποδέκτη (μη νομικό επιστήμονα - γνώστη της νομοθεσίας). Η έννοια του «legal design» (εφεξής σε ελληνική απόδοση «Νομικός Σχεδιασμός»), όπως έχει εύληπτα αποτυπωθεί από την πρωτοπόρο στο συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο Margaret Hagan, συνίσταται στην εφαρμογή του ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού στον κόσμο του δικαίου, για να γίνουν τα νομικά συστήματα και οι υπηρεσίες πιο ανθρωποκεντρικά, χρηστικά και ικανοποιητικά κατά την εμπειρία “πλοήγησης” / “ύπαρξης” σε αυτά. Στην παρούσα εργασία τίθενται τα εξής ερωτήματα: ● Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της νομικής πληροφορίας και οι δυσκολίες στο να επικοινωνηθεί αποτελεσματικά; ● Ποιες είναι οι δυσχέρειες που δημιουργούνται για την εφαρμογή του νομικού σχεδιασμού από τον τρόπο άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος; ● Βρισκόμαστε σε μια περίοδο που κυριαρχεί το “Reading fatigue” – Τα ψιλά γράμματα, τα ατέλειωτα μακροσκελή κείμενα, η ονοματοδοσία των διατάξεων και των νομοθετικών κειμένων δεν μπορεί να μείνει στο μυαλό ούτε του καλύτερου δικηγόρου. Τι είναι αυτό που μας αναγκάζει ως νομικούς επαγγελματίες να δημιουργούμε τόσο μεγάλα κείμενα και τι είναι αυτό που καθιστά την σύνταξη μιας νομικής διάταξης τόσο δυσανάγνωστη και ανερμήνευτη/ακατανόητη; ● Ποιες είναι οι βασικές αρχές του επιστημονικού πεδίου του σχεδιασμού που μπορούν να συνδράμουν στην αποτελεσματικότερη επικοινώνηση της νομικής πληροφορίας;