Αξιολόγηση των δεικτών ESG στην στρατηγική βιωσιμότητας των ευρωπαϊκών έξυπνων πόλεων

Abstract

Η παρούσα εργασία διερευνά τον τρόπο ενσωμάτωσης των δεικτών Environmental, Social and Governance (ESG) στον στρατηγικό σχεδιασμό βιωσιμότητας ευρωπαϊκών έξυπνων πόλεων, με στόχο την εννοιολογική ανάπτυξη ενός ψηφιακού διδύμου (Digital Twin) αστικής βιωσιμότητας. Αφετηρία αποτελεί η διαπίστωση ότι η υφιστάμενη βιβλιογραφία παρουσιάζει έντονο κατακερματισμό, καθώς απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που να συνδέει συστηματικά τις τρεις ESG διαστάσεις με τα αστικά υποσυστήματα μέσω ψηφιακών εργαλείων. Για την επίτευξη του σκοπού της εργασίας επιλέχθηκε η μεθοδολογία της συστηματικής ανασκόπησης βιβλιογραφίας βάσει του πρωτοκόλλου PRISMA. Αναζητήθηκαν μελέτες μέσω τεσσάρων ακαδημαϊκών βάσεων δεδομένων, με αποτέλεσμα την τελική επιλογή τριάντα δύο μελετών που πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Βάσει των ευρημάτων της ανασκόπησης αναπτύχθηκε εννοιολογικό μοντέλο ψηφιακού διδύμου πέντε αλληλένδετων υποσυστημάτων (ενέργεια, μεταφορές, ύδρευση, ψηφιακή υποδομή, διακυβέρνηση), το οποίο ενσωματώνει δεκαεννέα ESG παραμέτρους σε κλίμακα βαθμολόγησης 0 έως 100. Η εφαρμογή του μοντέλου στη Helsinki απέδωσε συνολικό ESG Score 74,6/100, με ισχυρότερη επίδοση στη Governance διάσταση και σχετική υστέρηση στην Environmental, κυρίως λόγω των προκλήσεων της ενεργειακής μετάβασης. Επιπροσθέτως, η εφαρμογή του ίδιου μοντέλου στην Αθήνα ως δεύτερη περίπτωση μελέτης απέδωσε συνολικό ESG Score 58,1/100, αναδεικνύοντας ένα χάσμα 16,5 μονάδων έναντι της Helsinki που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα της «Ευρώπης δύο ταχυτήτων» στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Η συγκριτική αξιολόγηση των δύο πόλεων επιβεβαίωσε τη μεθοδολογική στιβαρότητα και γενικευσιμότητα του μοντέλου, ενώ ταυτόχρονα τεκμηρίωσε ότι η Αθήνα απέχει ακόμη σημαντικά από τη βιωσιμότητα, εμφανίζοντας βαθιές, διαρθρωτικές υστερήσεις, η γεφύρωση των οποίων προϋποθέτει μια μακρόπνοη και συντονισμένη πορεία στοχευμένων παρεμβάσεων. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η ενσωμάτωση ESG δεικτών σε αρχιτεκτονική ψηφιακού διδύμου είναι θεωρητικά τεκμηριωμένη και εφαρμόσιμη, υπό την προϋπόθεση ότι αντιμετωπίζεται ως εννοιολογικό εργαλείο σύνθεσης και όχι ως αυτόματη τεχνολογική λύση. Η ποιότητα της αστικής διακυβέρνησης αναδεικνύεται ως ο κρισιμότερος παράγοντας επίτευξης βιωσιμότητας σε όλες τις ESG διαστάσεις.