Προοπτικές και προκλήσεις του κλάδου των ταχέως κινούμενων καταναλωτικών αγαθών (FMCG) ενόψει του EU Green Deal : η επίδραση του EU Green Deal, της νομοθεσίας κατά του greenwashing και των υποχρεώσεων sustainability reporting στις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις FMCG

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, της ενωσιακής νομοθεσίας κατά του greenwashing και των υποχρεώσεων sustainability reporting στη στρατηγική και τη λειτουργία των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων του κλάδου fast-moving consumer goods (FMCG), με εστίαση στους υποκλάδους των οικιακών απορρυπαντικών και καθαριστικών, των καλλυντικών και ειδών προσωπικής φροντίδας και της στοματικής υγιεινής. Το νέο ενωσιακό πλαίσιο, από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2025/40 για τις συσκευασίες (PPWR) και την Οδηγία 2024/825 για την ενδυνάμωση των καταναλωτών, έως τη CSRD, την CSDDD, τον ESPR με το Digital Product Passport, τον νέο Κανονισμό 2026/405 για τα απορρυπαντικά και την EU Taxonomy, επανακαθορίζει τους όρους με τους οποίους μια FMCG επιχείρηση αποδεικνύει την περιβαλλοντική της επίδοση, διατυπώνει τους ισχυρισμούς της και διοικεί τις διαλειτουργικές της εξαρτήσεις. Η ερευνητική στρατηγική είναι μικτή και συνδυάζει, αφ’ ενός, ποιοτική εμπειρική έρευνα μέσω δομημένου ερωτηματολογίου ανοιχτών ερωτήσεων που απαντήθηκε γραπτώς από ανώτερα στελέχη μεγάλων πολυεθνικών (όπως Unilever, Procter & Gamble, Colgate-Palmolive), τα οποία καλύπτουν τους ρόλους Διευθυντή Κανονιστικής Συμμόρφωσης (Regulatory Affairs), Διευθυντή Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D Director), Νομικού Συμβούλου (Legal/General Counsel), Διευθυντή Τμήματος Βιωσιμότητας (Chief Sustainability Officer), Διευθυντή Επικοινωνίας (Communications), Διευθυντή Marketing (CMO) και Διευθυντή Πωλήσεων (Sales Director), αφ’ ετέρου ανάλυση των δημοσιευμένων εταιρικών αναφορών και εκθέσεων βιωσιμότητας (sustainabilitiy reports) των μεγάλων FMCG εταιρειών (document analysis). Η ανάλυση οργανώνεται σε τρία μέρη. Το πρώτο μέρος παρουσιάζει το θεωρητικό και κανονιστικό πλαίσιο. Το δεύτερο παρουσιάζει τη μεθοδολογία, τα εμπειρικά ευρήματα και τη θεματική ανάλυση των διοικητικών λειτουργιών, με εστίαση σε εκπομπές Scope 3 και greenwashing. Το τρίτο μέρος συνθέτει τα ευρήματα σε ένα πρωτότυπο Proof-based FMCG Green Transition Model (Τεκμηριωμένο Μοντέλο Πράσινης Μετάβασης για τον Κλάδο των FMCG) έξι επιπέδων – διακυβέρνηση (governance), σχεδιασμός προϊόντος/συσκευασίας (product/pack design), δεδομένα βιωσιμότητας (sustainability data), τεκμηρίωση ισχυρισμμών (claim substantiation), εμπιστοσύνη ενδιαφερομένων μερών (stakeholder trust), φήμη στην αγορά/ανθεκτικότητα (market reputation/resilience) και διατυπώνει συμπεράσματα, πρακτικές προτάσεις και κατευθύνσεις για περαιτέρω έρευνα. Η κεντρική θέση που υποστηρίζεται είναι ότι, πέραν της υποχρέωσης συμμόρφωσης των εταιρειών FMCG με το διαμορφούμενο νομικό πλαίσιο, η νέα ευρωπαϊκή αγορά θα ανταμείψει λιγότερο τη ρητορική και περισσότερο την αποδεικτική επάρκεια. Οι μεγάλες FMCG πολυεθνικές δεν καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα ακόμη ρυθμιστικό στρώμα πάνω σε σταθερό επιχειρηματικό μοντέλο, αλλά μια θεμελιώδη αναδιάρθρωση των κριτηρίων αξιολόγησης της εταιρικής επίδοσης. Η ικανότητα μετατροπής της συμμόρφωσης σε οργανωμένη ικανότητα, με γερές υποδομές δεδομένων, διαλειτουργική διακυβέρνηση και αξιόπιστη επικοινωνία, θα διαμορφώσει την επόμενη γενιά ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στον κλάδο.