Συγκριτική έρευνα ψηφιακών αποθετηρίων προφορικών μαρτυριών για την Κατοχή (1941-1944)

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη συνάντηση μεταξύ της ιστορικής έρευνας και των δυνατοτήτων της σύγχρονης τεχνολογίας, εστιάζοντας στη μελέτη της περιόδου της Κατοχής στην Ελλάδα μέσα από το πρίσμα της προφορικής ιστορίας και των ψηφιακών αποθετηρίων που τη φιλοξενούν. Η επιλογή της συγκεκριμένης θεματικής αντανακλά την αναγκαιότητα επαναπροσδιορισμού του τρόπου με τον οποίο ανασυντίθεται και διακινείται η ιστορική μνήμη σε συνθήκες ραγδαίας ψηφιακής μετάβασης. Σε ένα κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον όπου η ιστορική μνήμη κινδυνεύει είτε από τη λήθη είτε από τη μονοδιάστατη ή αποσπασματική αναπαράσταση, η αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας καθίσταται κρίσιμη. Δεν πρόκειται απλώς για εργαλείο τεχνικής υποστήριξης της ιστορικής έρευνας, αλλά για δυναμικό μέσο τεκμηρίωσης, διάσωσης και αναδημιουργίας του παρελθόντος μέσα από βιωμένες εμπειρίες. Η προφορική μαρτυρία, ως προσωπική και υποκειμενική αφήγηση, βρίσκει νέα πεδία έκφρασης στις ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες προσφέρουν τη δυνατότητα οργάνωσης, κατηγοριοποίησης και διάχυσης του υλικού με τρόπο που ενισχύει την προσβασιμότητα και τη συμμετοχή. Στο πλαίσιο αυτό, η εργασία φιλοδοξεί να αναδείξει τη διττή σημασία της προφορικής ιστορίας και των ψηφιακών υποδομών: αφενός, ως μέσων ενίσχυσης της συλλογικής μνήμης και της πολιτισμικής ταυτότητας· αφετέρου, ως δημοκρατικών μηχανισμών πρόσβασης στην ιστορική γνώση, ιδιαίτερα για ομάδες που παραδοσιακά αποκλείονται από την κυρίαρχη αφήγηση. Μέσω της διεπιστημονικής αυτής προσέγγισης, επιδιώκεται να φωτιστεί ο τρόπος με τον οποίο το παρελθόν αποκτά νέα ζωή στον ψηφιακό κόσμο – όχι ως στατικό αποθετήριο γεγονότων, αλλά ως πολύφωνη και ενεργή διαδικασία ιστορικής διαπραγμάτευσης.