Η σχέση ESG βαθμολογιών και χρηματιστηριακών αποδόσεων : συγκριτική ανάλυση μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας

Abstract

Η δυναμική ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διακυβερνητικών παραμέτρων (ESG: Environmental, Social, Governance) στην επενδυτική στρατηγική έχει επαναπροσδιορίσει τις αντιλήψεις γύρω από την έννοια της χρηματοοικονομικής απόδοσης και του κινδύνου. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα μελέτη διερευνά τη σχέση μεταξύ ESG βαθμολογιών και χρηματιστηριακής απόδοσης, μέσω συγκριτικής ανάλυσης δύο διαφορετικών αγορών: της Ιταλίας, ως ώριμου και θεσμικά εδραιωμένου περιβάλλοντος, και της Ελλάδας, ως λιγότερο ανεπτυγμένου και θεσμικά μεταβατικού παραδείγματος. Η μεθοδολογική προσέγγιση περιλαμβάνει την επιλογή 20 εταιρειών με τις υψηλότερες ESG βαθμολογίες σε κάθε χώρα, βάσει των επίσημων δεικτών FTSE Italia ESG και ATHEX ESG. Η ανάλυση καλύπτει την περίοδο 2020–2024, επιλέγοντας κρίσιμες χρονιές για την παγκόσμια και εθνική οικονομία. Η χρηματιστηριακή επίδοση των εταιρειών μελετάται μέσω δεικτών όπως η μέση ετήσια απόδοση, η τυπική απόκλιση, το Sharpe ratio και η απόδοση σε περιόδους κρίσεων. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι οι εταιρείες με υψηλή ESG επίδοση παρουσιάζουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, σταθερότερη και πιο προβλέψιμη επενδυτική συμπεριφορά, χωρίς να καταγράφουν αναγκαστικά υπεραπόδοση έναντι του γενικού δείκτη. Η σταθερότητα αυτή είναι πιο έντονη στην Ιταλία, όπου η ESG στρατηγική ενσωματώνεται λειτουργικά στις επιχειρηματικές αποφάσεις, ενώ στην Ελλάδα παραμένει περισσότερο τυπική και επιφανειακή. Παράλληλα, επιβεβαιώνεται ότι το θεσμικό και πληροφοριακό πλαίσιο διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στη συσχέτιση ESG και απόδοσης. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ESG δείκτες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητοι μηχανισμοί παραγωγής αποδόσεων, αλλά ως ποιοτικά εργαλεία διαχείρισης κινδύνου και θεμελίωσης επενδυτικής ανθεκτικότητας. Η αξιοποίησή τους από επενδυτές και θεσμικούς φορείς απαιτεί υψηλό βαθμό διαφάνειας, τυποποίησης και θεσμικής ωριμότητας, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα «κανονιστικής απομίμησης» ή greenwashing. Τα ευρήματα παρέχουν χρήσιμες ενδείξεις για τον ρόλο των ESG κριτηρίων στη λειτουργία των αγορών και προσφέρουν εφαλτήριο για περαιτέρω ερευνητική διερεύνηση στο πεδίο της υπεύθυνης επένδυσης.