Κίνδυνοι στην ιδιωτικότητα και την προστασία δεδομένων σε περιβάλλον μεγάλων γλωσσικών μοντέλων

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά το σύνθετο τοπίο των κινδύνων ιδιωτικότητας και προστασίας δεδομένων που προκύπτει από την ευρεία χρήση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. Βασικός άξονας της έρευνας είναι η αξιολόγηση της εγγενούς τάσης των μοντέλων να απομνημονεύουν και να αναπαράγουν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, η ανάλυση των επιπτώσεων στην απόδοση των μοντέλων που έχουν οι τεχνικές προστασίας της ιδιωτικότητας, καθώς και η διερεύνηση της επάρκειας του κανονιστικού πλαισίου (GDPR, AI Act) ως προς τη σαφή κατανομή ευθυνών, και την αντιμετώπιση της αλγοριθμική αδιαφάνεια. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίστηκε στη συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση και στην ανάλυση τεκμηριωμένων περιστατικών διαρροής και κανονιστικών ρυθμίσεων, με στόχο τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εικόνας των προκλήσεων και των δυνατών λύσεων. Τα ευρήματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα εισάγουν μια νέα κατηγορία κινδύνων, η οποία δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά από τις παραδοσιακές μεθόδους αξιολόγησης λογισμικού. Επιβεβαιώθηκε πως φαινόμενα όπως η ακούσια απομνημόνευση και οι επιθέσεις χειραγώγησης εισόδων παραμένουν κρίσιμα, ακόμη και όταν εφαρμόζονται τα βασικά μέτρα ασφαλείας. Ταυτόχρονα, διαπιστώθηκε πως οι αυστηρές τεχνικές παρεμβάσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας συχνά επιβαρύνουν την ακρίβεια του συστήματος, καθιστώντας σαφές ότι η τεχνική θωράκιση, παρότι αναγκαία, δεν επαρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την κανονιστική συμμόρφωση και την εμπιστοσύνη των χρηστών. Ως απάντηση σε όλες αυτές τις προκλήσεις, η εργασία τονίζει την ανάγκη για ένα ολιστικό σύστημα διακυβέρνησης που υπερβαίνει τις τεχνικές λύσεις, αξιοποιώντας ουσιαστικά τα εργαλεία διαφάνειας, όπως τις κάρτες μοντέλων και δεδομένων, και αναγνωρίζοντας τη σημασία των ελέγχων τρίτων μερών και των προτύπων πιστοποίησης. Ο συνδυασμός των εργαλείων αυτών μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της τεχνικής πολυπλοκότητας των σύγχρονων μοντέλων και των νομικών απαιτήσεων, διευκολύνοντας τη λογοδοσία και την ουσιαστική αξιολόγηση των κινδύνων. Συμπερασματικά, η μελέτη συνεισφέρει στη θεμελίωση ενός συνεκτικού πλαισίου για την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίηση των γλωσσικών μοντέλων, προτείνοντας τη μετάβαση από στατικές διαδικασίες ελέγχου σε δυναμικούς μηχανισμούς συνεχούς αξιολόγησης.