Δομικά στοιχεία διεθνών προτύπων συστημάτων διαχείρισης : η περίπτωση του διεθνούς προτύπου ISO 14001:2004

Abstract

Οι οργανισμοί σταδιακά αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα ύπαρξης και εφαρμογής προτύπων σε διαφορετικούς τομείς. Νέα πρότυπα με διαφορετικό αντικείμενο εκδίδονται ετησίως. Οι αριθμοί πιστοποιήσεων παρουσιάζουν παγκοσμίως αυξητικές τάσεις. Οι εθνικοί φορείς τυποποίησης εκδίδουν εθνικά πρότυπα (π.χ. DIN, BS, ΕΛΟΤ) σε πλήρη (ή σχεδόν πλήρη) ταύτιση με τα αντίστοιχα διεθνή (π.χ. ISO). Η ιστορία των ΠΣΔ είναι σχετικά πρόσφατη και ευρίσκεται ακόμα σε εξελίξιμο στάδιο. Πολλοί ερευνητές των ΠΣΔ έχουν υιοθετήσει την ιδέα ανάπτυξης ενός ευέλικτου προτύπου το οποίο θα είναι εφαρμόσιμο σε οργανισμούς και επιχειρήσεις ανεξαρτήτως δομής, μεγέθους ή τύπου παραγωγής. Στη διεθνή βιβλιογραφία συναντούμε διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από αυτή την κεντρική ιδέα. Μία εκ των προτεινόμενων προσεγγίσεων, με την οποία θα ασχοληθούμε στην παρούσα εργασία, είναι αυτή των Δερβιτσιώτη και Λαγοδήμου (2007). Το μοντέλο που προτείνεται βασίζεται στην ιδέα της ύπαρξης ενός κοινού για κάθε εφαρμογή (εξειδικευμένη εκροή) βασικού προτύπου (base module) το οποίο θα καθορίζει γενικές απαιτήσεις ως προς το γενικότερο σύστημα διοίκησης και δεν θα πραγματεύεται ζητήματα που θα αφορούν αποκλειστικά σε κάποια εξειδικευμένη εκροή. Το προτεινόμενο μοντέλο βασικού προτύπου (base module) είναι αυτό των Βασικών Δομικών Στοιχείων (ΒΔΣ), το οποίο πραγματεύεται η παρούσα εργασία και θα παρουσιαστεί εκτενώς στη συνέχεια. Αντικείμενο της εργασίας είναι να εξετασθεί η πληρότητα της προτεινόμενης προσέγγισης. Η εξέταση βασίστηκε στη σύγκριση και αντιπαραβολή των απαιτήσεων που καθορίζουν τα Βασικά Δομικά Στοιχεία (το προτεινόμενο μοντέλο) με τις απαιτήσεις που θέτει ένα υπαρκτό ΠΣΔ. Για τη πραγματοποίηση της συγκριτικής ανάλυσης επιλέχθηκε το διεθνές πρότυπο ISO 14001:2004 που εξειδικεύει στις περιβαλλοντικές εκροές ενός οργανισμού.