Επαυξημένη λήψη αποφάσεων στον τομέα της ναυτιλιακής μεταποίησης : ξεπερνώντας τα εμπόδια στην ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε εξειδικευμένες ελληνικές ΜμΕ

Abstract

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της μεταποίησης δημιουργεί νέες δυνατότητες αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) για την υποστήριξη του παραγωγικού προγραμματισμού και της λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, η υιοθέτηση τέτοιων τεχνολογιών εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις για μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) που λειτουργούν σε περιβάλλοντα υψηλής ποικιλομορφίας και χαμηλού όγκου παραγωγής (High-Mix, Low-Volume – HMLV), όπου η λειτουργική μεταβλητότητα, οι εξατομικευμένες απαιτήσεις και η εξάρτηση από άρρητη οργανωσιακή γνώση αυξάνουν την πολυπλοκότητα του παραγωγικού προγραμματισμού. Η παρούσα εργασία διερευνά τις συνθήκες παραγωγικού προγραμματισμού και τους τεχνολογικούς, οργανωσιακούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που διαμορφώνουν την ετοιμότητα και τα εμπόδια υιοθέτησης συστημάτων Επαυξημένης Λήψης Αποφάσεων (Augmented Decision-Making – ADM) σε εξειδικευμένες ελληνικές ναυτιλιακές μεταποιητικές ΜμΕ. Υιοθετείται πραγματιστικός συγκλίνων σχεδιασμός μικτής μεθοδολογίας, ο οποίος συνδυάζει ποσοτική διερεύνηση (N=16) με ποιοτική ανάλυση τριών επιχειρησιακών περιπτώσεων, βάσει ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Τα δύο σύνολα δεδομένων αναλύονται αρχικά διακριτά και ενοποιούνται κατά την ερμηνεία των ευρημάτων υπό το πρίσμα του πλαισίου Technology–Organization–Environment (TOE). Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν συχνές μεταβολές του παραγωγικού προγράμματος και μία περιγραφική αναντιστοιχία, στο εξεταζόμενο δείγμα, μεταξύ της λειτουργικής πολυπλοκότητας των εξεταζόμενων παραγωγικών περιβαλλόντων και του επιπέδου τεχνολογικής υποστήριξης του προγραμματισμού. Παράλληλα, καταγράφεται εκτεταμένη εξάρτηση από άρρητη οργανωσιακή γνώση και ανθρώπινες ευρετικές πρακτικές για τη διαχείριση λειτουργικών διαταραχών. Στο εξεταζόμενο δείγμα, τα συχνότερα αναφερόμενα εμπόδια υιοθέτησης της ΤΝ αφορούν την ποιότητα των δεδομένων, την οργανωσιακή αδράνεια και τις ελλείψεις δεξιοτήτων, ενώ οι άμεσοι οικονομικοί περιορισμοί αναφέρονται λιγότερο συχνά. Οι διερευνητικοί ακριβείς στατιστικοί έλεγχοι δεν ανέδειξαν στατιστικά σημαντικές σχέσεις, γεγονός που, σε συνδυασμό με το περιορισμένο μέγεθος του δείγματος, επιβάλλει προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Η ενοποίηση των ευρημάτων υποδεικνύει ότι η προσαρμογή στη λειτουργική μεταβλητότητα αποτελεί κοινωνικοτεχνική ικανότητα που συνδυάζει τεχνολογικά εργαλεία, ανθρώπινη κρίση και οργανωσιακούς μηχανισμούς. Σε θεωρητικό επίπεδο, προτείνεται διερευνητικά ένα Μοντέλο Διπλού Επιπέδου Απορρόφησης της Αστάθειας του Παραγωγικού Προγραμματισμού, το οποίο διακρίνει μεταξύ μακρο-στρατηγικών και μικρο-λειτουργικών μηχανισμών απορρόφησης της μεταβλητότητας. Σε εφαρμοστικό επίπεδο, προτείνεται ένα σταδιακό πλαίσιο μετάβασης προς την ADM, το οποίο αντιμετωπίζει την υιοθέτηση της ΤΝ ως διαδικασία ανάπτυξης κοινωνικοτεχνικών ικανοτήτων και δίνει έμφαση στη συμπληρωματικότητα μεταξύ ανθρώπινης εμπειρογνωμοσύνης και αλγοριθμικής υποστήριξης.