Προστασία και πρόσβαση σε (μη προσωπικά) δεδομένα υπό το πρίσμα του δικαίου διανοητικής ιδιοκτησίας

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει το ζήτημα της προστασίας (μη προσωπικών) δεδομένων κατά το δίκαιο της διανοητικής ιδιοκτησίας. Η επικράτηση των δεδομένων ως βασικού παραγωγικού πόρου της ψηφιακής οικονομίας έχει μεταβάλει ριζικά τα παραδοσιακά μοντέλα ρύθμισης που βασίζονται στην αποκλειστικότητα και την κυριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, τα δεδομένα δεν αντλούν την αξία τους πρωτίστως από τον αποκλεισμό τρίτων, αλλά από τη δυνατότητα πρόσβασης, διαμοιρασμού και συνδυαστικής αξιοποίησής τους. Η προσπάθεια προστασίας των δεδομένων μέσω των υφιστάμενων ή νέων δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας αναδεικνύει την ένταση μεταξύ της ανάγκης παροχής κινήτρων για επενδύσεις και της διασφάλισης της πρόσβασης στα δεδομένα ως βασικού πόρου της ψηφιακής οικονομίας. Αντιθέτως, η προτεραιοποίηση μηχανισμών πρόσβασης και επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων, σε συνδυασμό με στοχευμένες εγγυήσεις για την προστασία εμπορικών συμφερόντων και θεμιτών επενδύσεων, φαίνεται να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής δεδομένων. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την αξιοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής αξίας των δεδομένων χωρίς τη δημιουργία νέων αποκλειστικών δικαιωμάτων, διατηρώντας μια εύθραυστη αλλά αναγκαία ισορροπία μεταξύ προστασίας και ανάπτυξης λειτουργικών αγορών δεδομένων.