Nudge και υγεία

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο της συμπεριφορικής οικονομικής και ειδικότερα της προσέγγισης του nudging στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και στη χάραξη πολιτικών δημόσιας υγείας. Αφετηρία της μελέτης αποτελεί η διαπίστωση ότι οι αποφάσεις των ανθρώπων συχνά αποκλίνουν από το παραδοσιακό οικονομικό μοντέλο της πλήρους ορθολογικότητας. Η συμπεριφορική οικονομική επιχειρεί να εξηγήσει αυτές τις αποκλίσεις μέσα από έννοιες όπως η περιορισμένη ορθολογικότητα, οι γνωστικές προκαταλήψεις και οι ευρετικές διαδικασίες, οι οποίες επηρεάζουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε καθημερινά περιβάλλοντα. Στο πλαίσιο αυτό, η έννοια της αρχιτεκτονικής επιλογών αναδεικνύεται ως βασικό εργαλείο για την κατανόηση και την τροποποίηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Μέσω μικρών παρεμβάσεων στον τρόπο παρουσίασης των επιλογών, οι πολιτικές nudging μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των ατόμων χωρίς να περιορίζουν την ελευθερία επιλογής τους. Η εργασία παρουσιάζει θεωρητικά στοιχεία της συμπεριφορικής οικονομικής, αναλύει την έννοια και τις μορφές του nudging στην καθημερινή ζωή και εξετάζει ειδικότερα τις εφαρμογές του στον τομέα της δημόσιας υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε μελέτες περίπτωσης που αφορούν την ενίσχυση των εμβολιασμών, την προώθηση υγιεινών διατροφικών επιλογών, την αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και τη βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών στη φαρμακευτική αγωγή. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις nudging μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη βελτίωση των συμπεριφορών υγείας με σχετικά χαμηλό κόστος. Παράλληλα, αναδεικνύονται οι περιορισμοί και τα ηθικά ζητήματα που σχετίζονται με τη χρήση των nudges στη δημόσια πολιτική, καθώς και οι προοπτικές για μελλοντική έρευνα στο πεδίο της συμπεριφορικής οικονομικής και της ψηφιακής υγείας.