Εννοιολογικό πλαίσιο και ανάπτυξη μοντέλου για την πρόβλεψη και διαχρονική παρακολούθηση των δαπανών υγείας

Abstract

Η συνεχής αύξηση των δαπανών υγείας, η δημογραφική γήρανση, η αυξανόμενη επιβάρυνση από χρόνια νοσήματα και η ανάγκη αποτελεσματικής κατανομής των περιορισμένων πόρων έχουν αναδείξει την ανάγκη ανάπτυξης πιο αξιόπιστων και τεκμηριωμένων μεθοδολογιών εκτίμησης και προϋπολογισμού των δαπανών υγείας. Η παρούσα διδακτορική διατριβή αναπτύσσει ένα ολοκληρωμένο δεδομενοκεντρικό (data-driven) και νοσοκεντρικό (disease-based) μεθοδολογικό πλαίσιο για την εκτίμηση, πρόβλεψη και διαχρονική παρακολούθηση των δαπανών υγείας σε επίπεδο νοσήματος. Το προτεινόμενο πλαίσιο βασίζεται στη συνδυαστική αξιοποίηση επιδημιολογικών, δημογραφικών και οικονομικών δεδομένων και ακολουθεί προσέγγιση αποσύνθεσης–ανασύνθεσης των δαπανών. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει την εκτίμηση του επιπολασμού των νοσημάτων, τον προσδιορισμό του πληθυσμού-στόχου, την καταγραφή των θεραπευτικών και διαγνωστικών πρακτικών και την εκτίμηση του κόστους ανά κατηγορία υπηρεσιών υγείας, επιτρέποντας τη σύνδεση των πραγματικών αναγκών υγείας με τους απαιτούμενους πόρους. Η εφαρμογή του πλαισίου πραγματοποιήθηκε σε τρεις σημαντικές κατηγορίες νοσημάτων στην Ελλάδα: τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, τη νόσο Alzheimer και τις αγχώδεις διαταραχές, με στόχο την αξιολόγηση της εφαρμοσιμότητας και της γενικευσιμότητάς του. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η προτεινόμενη προσέγγιση επιτρέπει ακριβέστερη αποτύπωση της διάρθρωσης των δαπανών, ενισχύει τη διαφάνεια στη διαδικασία κατανομής πόρων και υποστηρίζει αποτελεσματικότερα τη λήψη αποφάσεων και τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας. Η συμβολή της διατριβής είναι τριπλή. Σε θεωρητικό επίπεδο συνδέει συστηματικά το φορτίο νόσου με την εκτίμηση των δαπανών υγείας. Σε μεθοδολογικό επίπεδο αναπτύσσει ένα πλαίσιο ενσωμάτωσης ετερογενών δεδομένων για την εκτίμηση και πρόβλεψη δαπανών. Σε εφαρμοσμένο επίπεδο παρέχει ένα εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων για τον σχεδιασμό προϋπολογισμών και πολιτικών υγείας, συμβάλλοντας στη μετάβαση από παραδοσιακές συγκεντρωτικές προσεγγίσεις σε περισσότερο τεκμηριωμένα και δυναμικά μοντέλα κατανομής πόρων.