Ζητήματα είσπραξης και διανομής δικαιωμάτων από ΟΣΔ στην Ελλάδα

Abstract

Η παρούσα Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία εξετάζει το ισχύον ελληνικό και ενωσιακό πλαίσιο που διέπει τους Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ) και αναλύει τα ζητήματα που ανακύπτουν κατά την είσπραξη και διανομή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα αποτελεί το κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο διασφαλίζει διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και ισόρροπη προστασία τόσο των δικαιούχων όσο και των χρηστών. Η μελέτη προσεγγίζει το θέμα μέσω δογματικής ανάλυσης της ενωσιακής Οδηγίας 2014/26/ΕΕ και της ελληνικής νομοθεσίας (ν. 2121/1993 και ν. 4481/2017), συστηματικής ερμηνείας των κρίσιμων διατάξεων και νομολογιακής επεξεργασίας ζητημάτων όπως το τεκμήριο εκπροσώπησης, η εύλογη αμοιβή, η δεσπόζουσα θέση των ΟΣΔ και η διαχείριση αδιανέμητων ποσών. Παράλληλα, αναλύεται η λειτουργία των μηχανισμών κρατικής εποπτείας και λογοδοσίας, με ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική εμπειρία και στη μεταρρύθμιση του 2017. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στα προβλήματα πρακτικής εφαρμογής του πλαισίου, όπως οι καθυστερήσεις διανομής, οι ερμηνευτικές ασάφειες και οι νομολογιακές αποκλίσεις, καθώς και στις συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ ΟΣΔ, δικαιούχων και χρηστών. Η ανάλυση επεκτείνεται στη σχέση της συλλογικής διαχείρισης με το δίκαιο ανταγωνισμού και τα θεμελιώδη δικαιώματα, αναδεικνύοντας τη συνταγματική και ενωσιακή διάσταση του θεσμού. Η εργασία ολοκληρώνεται με συγκριτική προσέγγιση του μοντέλου Extended Collective Licensing, εξέταση της πολυεδαφικής αδειοδότησης στην ενιαία ψηφιακή αγορά και αξιολόγηση των προκλήσεων που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη και οι πλατφόρμες streaming. Διατυπώνονται προτάσεις θεσμικής ενίσχυσης, όπως η ενδυνάμωση της εποπτείας, η ψηφιακή διαφάνεια και η εξειδίκευση της δικαστικής προστασίας. Συμπερασματικά, το ισχύον πλαίσιο έχει ενισχύσει σημαντικά τη διαφάνεια και τη θεσμική λογοδοσία των ΟΣΔ, πλην όμως η πρακτική εφαρμογή του αναδεικνύει λειτουργικά και ερμηνευτικά κενά. Η διαρκής προσαρμογή του συστήματος στις απαιτήσεις της ψηφιακής οικονομίας και της τεχνολογικής εξέλιξης αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διασφάλιση δίκαιης αμοιβής των δημιουργών και εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς πολιτιστικού περιεχομένου.