Securing critical minerals' supply chains : a comparative approach of the U.S. and EU strategies

Abstract

Οι Κρίσιμες Πρώτες Ύλες / Κρίσιμα Μεταλλεύματα (CRMs/CMs) είναι απαραίτητες για ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, το οποίο εκτείνεται από την καθαρή ενέργεια και τις ψηφιακές τεχνολογίες έως την άμυνα και την αεροδιαστημική. Ως αναγκαίες πρώτες ύλες για τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών, όπως τα ηλιακά πάνελ, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι ανεμογεννήτριες, βρίσκονται στον πυρήνα της γεωπολιτικής της ενεργειακής μετάβασης, καθώς η διαθεσιμότητά τους επηρεάζει άμεσα τον ρυθμό της παγκόσμιας απανθρακοποίησης. Ωστόσο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες τους είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένες και επιρρεπείς σε διαταραχές. Η κυριαρχία της Κίνας σε όλα σχεδόν τα στάδια αυτών των αλυσίδων ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια εφοδιασμού άλλων μεγάλων δρώντων, ιδίως των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αυτές οι προκλήσεις ώθησαν και τις δύο οντότητες να εφαρμόσουν στρατηγικές για την ασφαλειοποίηση των εφοδιαστικών τους αλυσίδων, μειώνοντας την έκθεσή τους σε τρωτότητες και περιορίζοντας την εξάρτησή τους από εισαγωγές. Αντλώντας από το θεωρητικό πλαίσιο της ασφαλειοποίησης, η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά εάν η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί τον κύριο παράγοντα που οδήγησε στην ασφαλειοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων των Κρίσιμων Πρώτων Υλών στις ΗΠΑ και την ΕΕ. Η μεθοδολογία βασίζεται σε ποιοτική ανάλυση θεσμικών κειμένων και στρατηγικών των δρώντων που εκδόθηκαν μεταξύ 2017 και 2025 -συγκεκριμένα τον κανονισμό Critical Raw Materials Act της ΕΕ και τις στρατηγικές που ανέπτυξε το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ- παράλληλα με μια προσέγγιση συγκριτικής μελέτης περίπτωσης. Η ανάλυση επικεντρώνεται σε τρεις κύριους άξονες: τα νομικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν, τους πρωταρχικούς παράγοντες της διαδικασίας ασφαλειοποίησης και τους τρόπους εφαρμογής της. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν σημαντικές συγκλίσεις, καθώς και οι δύο δρώντες θέτουν ως προτεραιότητα την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών τους αλυσίδων. Ωστόσο, αναδύονται διακριτές αποκλίσεις: ενώ η προσέγγιση των ΗΠΑ καθοδηγείται κυρίως από λόγους προάσπισης της εθνικής ασφάλειας και από τον πολύ-επίπεδο γεωπολιτικό ανταγωνισμό τους με την Κίνα, η στρατηγική της ΕΕ είναι εγγενώς συνδεδεμένη με τον στόχο της Ανοικτής Στρατηγικής Αυτονομίας και τις επιταγές της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Εν κατακλείδι, η διπλωματική εργασία καταδεικνύει ότι η ενεργειακή μετάβαση λειτουργεί ως ο πρωταρχικός λόγος της ασφαλειοποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων των Κρίσιμων Πρώτων Υλών στην περίπτωση της ΕΕ, ενώ για τις ΗΠΑ, ο κυρίαρχος λόγος παραμένει ο στρατηγικός ανταγωνισμός με την Κίνα και η θωράκιση της εθνικής ασφάλειας.