Πλημμυρικά φαινόμενα στην Ελλάδα : αίτια, συνέπειες, ανθεκτικότητα: μελέτη του πλημμυρικού φαινομένου κυκλώνας Ιανός και του Daniel (περιοχή της Θεσσαλίας το 2020 και το 2023)

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει το φαινόμενο των πλημμυρών στην Ελλάδα, με έμφαση στις πρόσφατες ακραίες καταστροφές που προκλήθηκαν από τον μεσογειακό κυκλώνα «Ιανό» (2020) και την καταιγίδα «Daniel» (2023) στη Θεσσαλία. Αξιοποιώντας διεπιστημονική βιβλιογραφία, στατιστικά δεδομένα και εμπειρικές παρατηρήσεις, αναλύονται οι αιτίες, οι μηχανισμοί και οι επιπτώσεις των πλημμυρικών φαινομένων, καθώς και τα κενά της υφιστάμενης πολιτικής διαχείρισης. Η μελέτη αναδεικνύει την απουσία ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού, τον κατακερματισμό αρμοδιοτήτων, την ανεπαρκή συντήρηση υποδομών και τη χαμηλή κοινωνική ανθεκτικότητα ως κρίσιμους παράγοντες που επιτείνουν την τρωτότητα της χώρας. Παράλληλα, προτείνονται καινοτόμες λύσεις που περιλαμβάνουν την αξιοποίηση έξυπνων τεχνολογιών πρόγνωσης, την υιοθέτηση υβριδικών υποδομών που συνδυάζουν «γκρι» και «πράσινες» λύσεις, την ενσωμάτωση του κινδύνου στον πολεοδομικό σχεδιασμό, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής. Τα συμπεράσματα της μελέτης δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς οι πλημμύρες, εντεινόμενες από την κλιματική αλλαγή, θα συνεχίσουν να απειλούν ανθρώπινες ζωές, υποδομές και οικονομικές δραστηριότητες. Η μετάβαση από την αποσπασματική και αντιδραστική διαχείριση σε μια ολιστική στρατηγική ανθεκτικότητας αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την προσαρμογή στις νέες προκλήσεις. Η έρευνα καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής που εστιάζουν στην τεχνολογική καινοτομία, τον χωρικό σχεδιασμό, την κοινωνική ενδυνάμωση και τη θεσμική αναβάθμιση, προσφέροντας έναν οδικό χάρτη για μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική διαχείριση πλημμυρικών κινδύνων στην Ελλάδα.