Στρατηγική διαχείρισης κινδύνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη σημερινή εποχή : η περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία

Abstract

Στην παρούσα εργασία θα γίνει η ανάλυση και η αξιολόγηση της στρατηγικής διαχείρισης των κινδύνων (Risk Management) που έχει επιλέξει η Ευρωπαϊκή Ένωση με επίκεντρο τη διαχείριση του πολέμου που ξέσπασε ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία το 2022. Η μελέτη του πολέμου θα αναδείξει, συνδυαστικά με άλλες κρίσεις που έχει αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, την ετοιμότητα του Ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου, τα όργανα λήψης αποφάσεων και την ικανότητα ή την έλλειψη συντονισμένης αντίδρασης που μπορεί να μία ομοσπονδία κρατών με διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες. Αρχικά, θα αποσαφηνιστεί ο όρος Risk Management και πως εφαρμόζεται στην κουλτούρα της Ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας. Η διαχείριση κρίσεων αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει την αναγνώριση, εκτίμηση και αντιμετώπιση απειλών, γι’ αυτό η εργασία συγκρίνει το θεσμικό/θεωρητικό πλαίσιο με όσα εφαρμόζονται στην πράξη όταν απαιτούνται άμεσες αποφάσεις. Σε θεσμικό επίπεδο, θα γίνει αναφορά στην αρχιτεκτονική λήψης των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εστιάζοντας στα βασικά όργανα και στον τρόπο που αυτά μπορεί να συλλειτουργούν για την διαμόρφωση της πολιτικής σε συνθήκες κρίσης και θα εξεταστεί σε ποιο βαθμό το προβλεπόμενο πλαίσιο ασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων ήταν επαρκές ή χρειάστηκε αναπροσαρμογή ή ενίσχυση. Κομβικό σημείο της έρευνας αποτελεί ο πόλεμος στην Ουκρανία. Μέσα από την διερεύνηση αυτής της κρίσης θα φανεί η εξελικτική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το πως αντιλαμβάνεται τις κρίσεις και πως αυτές διαμορφώνουν σταδιακά την πολιτική αντίληψη σχετικά με το τι συνιστά απειλή, ποια εργαλεία θεωρούνται αποτελεσματικά και ποιοι μηχανισμοί πρέπει να ενισχυθούν. Η σύντομη αναφορά που θα γίνει στην μεταναστευτική κρίση βοηθά στην κατανόηση των κινήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς μεγάλο μέρος τους προέρχεται από ήδη διαμορφωμένες πρακτικές διαχείρισης. Θα γίνει η προσπάθεια καταγραφής των βασικών αντιδράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον πόλεμο με σκοπό την ανάδειξη της πολιτικής διαχείρισης της κρίσης. Η εργασία στοχεύει να εξετάσει κατά πόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία επιβεβαίωσε ή ανέδειξε την ανάγκη αναθεώρησης της ευρωπαϊκής στρατηγικής διαχείρισης κρίσεων, αναδεικνύοντας τεκμηριωμένα τόσο τα δυνατά όσο και τα αδύνατα σημεία της και τις επιπτώσεις τους για το μέλλον της.