ESG και ναυτιλία : κατασκευή ηγεμονικών αφηγημάτων και κριτική ανάλυση

Abstract

Η παρούσα μελέτη εξετάζει την κατασκευή των ηγεμονικών αφηγημάτων γύρω από το ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) στον κλάδο της ναυτιλίας, συνδυάζοντας τη θεωρία της ηγεμονίας των Laclau και Mouffe με την Κριτική Ανάλυση Λόγου (CDA) των Fairclough, Wodak και van Dijk. Μέσα από την ανάλυση 17 εκθέσεων βιωσιμότητας και ESG μεγάλων ναυτιλιακών εταιρειών για το 2023, η έρευνα διερευνά πώς το ESG λειτουργεί ως κενό σημαίνον που ενσωματώνει έννοιες όπως η βιωσιμότητα, η απανθρακοποίηση, η καινοτομία και η ευθύνη, συγκροτώντας αλυσίδες ισοδυναμίας που καθιστούν τον λόγο της βιωσιμότητας ηγεμονικό. Η μεθοδολογία είναι ποιοτική και το ESG τείνει να είναι ένα σημαντικό κενό, εστιάζοντας στις διαδικασίες νομιμοποίησης, φυσικοποίησης και περιθωριοποίησης των ανταγωνιστικών και εναλλακτικών αφηγήσεων γύρω από το ESG. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν πέντε κυρίαρχα αφηγήματα: τεχνολογική μετάβαση, συμμόρφωση ως ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και κοινωνική ευθύνη, διαφάνεια και διακυβέρνηση, και, τέλος, συνεργατικά οικοσυστήματα. Το ESG εμφανίζεται ως πλαίσιο συναίνεσης που ενοποιεί διαφορετικά συμφέροντα, αλλά και ως πολιτική πρακτική που διαμορφώνει τη νομιμότητα και τη στρατηγική των ναυτιλιακών οργανισμών. Η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι επιχειρηματικοί λόγοι συνδέονται με ευρύτερες πολιτικές και ιδεολογικές διαδικασίες, αναδεικνύοντας τη ναυτιλία ως πεδίο διαμόρφωσης παγκόσμιων ηγεμονιών βιωσιμότητας.