Η επίδραση της κυκλικής οικονομίας στους ESG δείκτες : επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και στην προσέλκυση βιώσιμων επενδύσεων

Abstract

Η μετάβαση από γραμμικά σε κυκλικά μοντέλα παραγωγής και κατανάλωσης καθίσταται βασική πολιτική για την αποδοτικότητα των πόρων, τη μείωση των εκπομπών και την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού, ενώ η ενσωμάτωση πλαισίων γνωστοποίησης (ISSB/IFRS, ESRS/CSRD) και βιώσιμων χρηματοοικονομικών (SFDR, Ταξινόμηση, EuGBS) καθιστά τους δείκτες ESG το «νόμισμα» πληροφοριών για τις κεφαλαιαγορές. Στόχος της παρούσας διατριβής είναι να δώσει απάντηση στο ακόλουθο ερευνητικό ερώτημα: με ποιους τρόπους και σε ποιο βαθμό οι πρακτικές της Κυκλικής Οικονομίας βελτιώνουν την απόδοση ESG και μέσω αυτών επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την προσέλκυση βιώσιμων επενδύσεων; Πιο συγκεκριμένα, χαρτογραφεί τις κυκλικές παρεμβάσεις (παράταση ζωής, επαναχρησιμοποίηση/ανακατασκευή, δευτερογενές περιεχόμενο, αποδοτικότητα πόρων) με τις μετρήσεις ESRS E5 και τους σχετικούς δείκτες (MCI, Circulytics), μέσω των οποίων οι μηχανισμοί κυκλικότητας τροφοδοτούν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, τη διαφοροποίηση/εμπορική αναγνώριση προϊόντων και την εξυπηρέτηση, και αναλύει τα κανάλια για τη μεταφορά αυτής της απόδοσης στις κεφαλαιαγορές (ευθυγράμμιση με την ταξινόμηση, άρθρα 8/9 SFDR, πράσινα ομόλογα/EuGBS) υπό συνθήκες ουσιαστικότητας ανά τομέα και μετρήσιμης με αξιόπιστο τρόπο. Η συνθετική ανασκόπηση θεσμικών και ακαδημαϊκών πηγών καταδεικνύει ότι η πειθαρχημένη στόχευση της κυκλικότητας συνδέεται με μειωμένο κόστος υλικών/ενέργειας, χαμηλότερο κόστος μετοχικού κεφαλαίου και βελτιωμένη πρόσβαση σε βιώσιμα χρηματοδοτικά προϊόντα, ενώ η χωρική κατανομή των ροών (ιδιαίτερα στην Ευρωζώνη) υπογραμμίζει τον ρόλο της θεσμικής αξιοπιστίας, της διαφάνειας και μιας ομάδας επιλέξιμων έργων. Παράλληλα, αναγνωρίζονται τα εμπόδια για τις ΜΜΕ (CAPEX, δεδομένα/διασφάλιση, δεξιότητες) και οι κίνδυνοι παραπληροφόρησης, απαιτώντας ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων, δημόσιες συμβάσεις με κριτήρια κύκλου ζωής, χρηματοοικονομικά μέσα που συνδέονται με τους KPI κυκλικότητας και διαλειτουργικότητα προτύπων. Γενικά, η κυκλική οικονομία εμφανίζεται ως μετρήσιμος παράγοντας ESG, ανταγωνιστικότητας και ελκυστικότητας επενδύσεων.