Πυρηνική στρατηγική & ασφάλεια : ο ρόλος του ΝΑΤΟ στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Η Πυρηνική Στρατηγική και Ασφάλεια: Ο ρόλος του ΝΑΤΟ στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο» εξετάζει σε βάθος τη σχέση της νατοϊκής πυρηνικής στρατηγικής με την περιφερειακή σταθερότητα και ειδικότερα με την ελληνική στρατηγική ασφάλειας. Στόχος είναι να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η συλλογική αποτροπή του ΝΑΤΟ, στηριζόμενη στην αρχή της εκτεταμένης αποτροπής, επηρεάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τις προοπτικές της Ελλάδας ως κράτους-μέλους. Το Μέρος Α της μελέτης εισάγει το θεωρητικό και ιστορικό πλαίσιο. Αναλύεται η σημασία της Ανατολικής Μεσογείου ως ζώνης γεωπολιτικού ανταγωνισμού και η εξέλιξη της νατοϊκής πυρηνικής στρατηγικής από το δόγμα της «Massive Retaliation» στη «Flexible Response» και στη σύγχρονη αρχιτεκτονική πολλαπλών επιπέδων. Παράλληλα, παρουσιάζονται οι θεωρητικές βάσεις της αποτροπής μέσα από τον ρεαλισμό και την ισορροπία δυνάμεων, καθώς και η θεωρία περιφερειακής ασφάλειας (Buzan & Wæver), που αναδεικνύει την Ανατολική Μεσόγειο ως περιφερειακό σύμπλεγμα εντάσεων και συνεργασιών. Το Μέρος Β εστιάζει στη θέση της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, τις στρατηγικές της υποδομές και τον ρόλο της στην αποτρεπτική αρχιτεκτονική της Συμμαχίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελέτη περίπτωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων: από την τουρκική πυρηνική φιλοδοξία έως την ελληνική στρατηγική «non-nuclear balancing», που στηρίζεται σε προηγμένα συμβατικά μέσα και σε στρατηγικές συμμαχίες (ΗΠΑ, Γαλλία). Η εργασία αποτιμά τόσο τις θετικές επιπτώσεις (αποτροπή, τεχνολογική αναβάθμιση, ενεργειακή ασφάλεια) όσο και τις αρνητικές (εξάρτηση, κοινωνικές ευαισθησίες, διλήμματα αξιοπιστίας) της νατοϊκής στρατηγικής για την Ελλάδα. Τέλος, προτείνονται πολιτικές και σενάρια ενίσχυσης της ελληνικής στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας συμμετοχής στο πλαίσιο του NATO Nuclear Sharing. Στα Συμπεράσματα, η μελέτη καταλήγει ότι η Ελλάδα, παρότι δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, αποτελεί ενεργό και αξιόπιστο δρώντα της συλλογικής αποτροπής του ΝΑΤΟ. Η στρατηγική της βασίζεται σε μια τριπλή κατεύθυνση: ενίσχυση της αποτροπής μέσω συμβατικών δυνατοτήτων, εμβάθυνση στρατηγικών συνεργασιών και ανάληψη ρόλου ισορροπιστή μεταξύ αποτροπής και αποκλιμάκωσης. Έτσι, η Ελλάδα προβάλλεται ως «προμηθευτής ασφάλειας» στην Ανατολική Μεσόγειο, συμβάλλοντας στη συμμαχική συνοχή και στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.