Αξιολόγηση της ποιότητας ζωής και της επίπτωσης στην εργασία σε άτομα με πόνο στην πλάτη με χρήση του EQ-5D-3L : υπό το πρίσμα των οικονομικών της υγείας

Abstract

Υπόβαθρο: Η οσφυαλγία αποτελεί μία από τις πιο συχνές μυοσκελετικές διαταραχές παγκοσμίως και κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των κυριότερων αιτίων ετών ζωής με αναπηρία (YLDs). Πέρα από το σημαντικό κλινικό της φορτίο, η οσφυαλγία επιφέρει σημαντικό οικονομικό κόστος μέσω της μειωμένης σχετιζόμενης με την υγεία ποιότητας ζωής (HRQoL), της απουσίας από την εργασία, της μειωμένης παραγωγικότητας εν ώρα εργασίας και της αυξημένης χρήσης πόρων υγείας. Το EQ-5D-3L είναι ένα από τα ευρύτερα χρησιμοποιούμενα εργαλεία μέτρησης βασισμένα σε προτιμήσεις στα οικονομικά της υγείας, παράγοντας τιμές χρησιμότητας που τροφοδοτούν αναλύσεις κόστους-χρησιμότητας και αποφάσεις κατανομής πόρων. Ωστόσο, τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα ως προς τους καθοριστικούς παράγοντες της HRQoL σε μη κλινικούς, κοινοτικούς πληθυσμούς με οσφυαλγία, ιδίως σε μεσογειακά ευρωπαϊκά πλαίσια.

Σκοπός: Η παρούσα διπλωματική εργασία είχε ως στόχο να αξιολογήσει τη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητα ζωής και την εργασιακή έκπτωση σε άτομα με αυτοαναφερόμενη οσφυαλγία, χρησιμοποιώντας το εργαλείο EQ-5D-3L, να εντοπίσει τους κλινικούς και συμπεριφορικούς καθοριστικούς παράγοντες της χρησιμότητας και να συγκρίνει τα ευρήματα με τη διεθνή βιβλιογραφία.

Μέθοδοι: Διεξήχθη συγχρονική διαδικτυακή έρευνα κατά την περίοδο 2025–2026, στην οποία συμμετείχαν 92 ενήλικες. Το ερωτηματολόγιο κατέγραψε δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά, ιστορικό πόνου, συχνότητα πόνου (5βάθμια τακτική κλίμακα), ένταση πόνου (αριθμητική κλίμακα βαθμολόγησης 0–10), δυσκολία ύπνου, συννοσηρότητες, καθώς και τις απαντήσεις στο EQ-5D-3L για τις πέντε διαστάσεις και την EQ-VAS. Οι τιμές χρησιμότητας υπολογίστηκαν με βάση τον βρετανικό συντελεστή Time Trade-Off (TTO) των Dolan (1997). Η ανάλυση περιέλαβε περιγραφική στατιστική για την περιγραφή του δείγματος και πολυμεταβλητή παλινδρόμηση ελαχίστων τετραγώνων (OLS) για τον εντοπισμό των καθοριστικών παραγόντων της χρησιμότητας EQ-5D-3L. Καθώς η μελέτη αφορά την επίδραση της οσφυαλγίας στην ποιότητα ζωής, η παλινδρόμηση περιορίστηκε στους 85 συμμετέχοντες που ανέφεραν ότι βιώνουν πόνο στην πλάτη. Η συχνότητα πόνου μοντελοποιήθηκε τόσο ως συνεχής τακτική μεταβλητή όσο και ως κατηγορικοί δείκτες, με το κατηγορικό υπόδειγμα — το οποίο δεν προϋποθέτει ίσες αποστάσεις μεταξύ των κατηγοριών συχνότητας — να υιοθετείται ως το υπόδειγμα αναφοράς.

Συμπεράσματα: Η μέση χρησιμότητα σε αυτό το σχετικά νεαρό, εργαζόμενο και μορφωμένο κοινοτικό δείγμα βρισκόταν κοντά στις νόρμες του γενικού πληθυσμού, ωστόσο η οσφυαλγία συνδέθηκε με μετρήσιμη απώλεια HRQoL μεταξύ όσων ανέφεραν συχνό πόνο ή συννοσηρότητα. Μεταξύ των ατόμων που βιώνουν οσφυαλγία, η συχνότητα πόνου και η συννοσηρότητα αποτελούν τους κύριους ανεξάρτητους καθοριστικούς παράγοντες της απώλειας χρησιμότητας, ενώ η διαταραχή ύπνου, αν και συνδέεται με χαμηλότερη χρησιμότητα προς την αναμενόμενη κατεύθυνση, δεν παραμένει ανεξάρτητος παράγοντας όταν ληφθούν υπόψη η συχνότητα πόνου και η συννοσηρότητα. Τα ευρήματα ενισχύουν την αξία του EQ-5D-3L για την αποτύπωση του φορτίου HRQoL στην οσφυαλγία, αλλά αναδεικνύουν και τους γνωστούς περιορισμούς του λόγω φαινομένου οροφής σε σύγκριση με το EQ-5D-5L. Οι διαπιστώσεις αυτές έχουν επιπτώσεις για τη μοντελοποίηση κόστους-αποτελεσματικότητας, τις εργασιακές παρεμβάσεις και τον σχεδιασμό πολυπαραγοντικών προγραμμάτων διαχείρισης της οσφυαλγίας.