Ανάπτυξη γεωχωρικού μοντέλου για τον προσδιορισμό θέσεων αποθήκευσης CO2 στην Ελλάδα

Abstract

H παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει τις προοπτικές ανάπτυξης έργων Δέσμευσης και Γεωλογικής Αποθήκευσης Διοξειδίου του Άνθρακα (Carbon Capture and Storage – CCS) στην Ελλάδα, μέσω της ανάπτυξης ενός γεωχωρικού μοντέλου καταλληλότητας περιοχών γεωλογικής αποθήκευσης μέσω πολυκριτηριακής ανάλυσης. Η έρευνα εστιάζει στη συμβολή της τεχνολογίας CCS στην απανθρακοποίηση της ελληνικής βιομηχανίας, και στην επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων, λαμβάνοντας υπόψη γεωλογικές, περιβαλλοντικές, και τεχνοοικονομικές παραμέτρους που επηρεάζουν την καταλληλότητα θέσεων αποθήκευσης. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίστηκε στην αξιοποίηση Γεωγραφικών συστημάτων Πληροφοριών (GIS) και στην εφαρμογή πολυκριτηριακής ανάλυσης χωρικής καταλληλότητας. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε συλλογή, καταγραφή, επεξεργασία και γεωχωρική οργάνωση των δεδομένων που αφορούν τις κυριότερες βιομηχανικές πηγές εκπομπών CO2 για το έτος 2023 στην Ελλάδα, τις υποψήφιες γεωλογικές δομές αποθήκευσης, το δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, τα λιμάνια, τα ενεργά ρήγματα και τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Στη συνέχεια, δημιουργήθηκαν επιφάνειες χωρικής αξιολόγησης για κάθε ένα από τα παραπάνω κριτήρια, ενώ η σημαντικότητά τους προσδιορίστηκε μέσω της μεθόδου Αναλυτικής Ιεράρχησης (Analytic Hierarchy Process - AHP). Ο τελικός χάρτης καταλληλότητας, προέκυψε από τη σύνθεση των επιμέρους πέντε κριτηρίων, επιτρέποντας τη συγκριτική αξιολόγηση των τεσσάρων υποψήφιων περιοχών γεωλογικής αποθήκευσης που εξετάστηκαν. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς την καταλληλότητα των εξεταζόμενων περιοχών, επιβεβαιώνοντας ότι η επιλογή θέσεων γεωλογικής αποθήκευσης αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία που επηρεάζεται από τον συνδυασμό γεωλογικών χαρακτηριστικών, εγγύτητας στις πηγές εκπομπών, υφιστάμενων υποδομών μεταφοράς και περιβαλλοντικών περιορισμών. Η περιοχή του Βόλου, αναδείχθηκε ως η καταλληλότερη περιοχή για την αποθήκευση CO2, ενώ ακολουθήσαν η Μεσοελληνική Αύλακα, Δυτική Θεσσαλονίκη–Επανομή και η λεκάνη Πρίνου–Νότιας Καβάλας. Παράλληλα, η ανάλυση ανέδειξε τη δυνατότητα προσαρμογής του μοντέλου σε διαφορετικά σενάρια λήψης αποφάσεων μέσω της μεταβολής των βαρών των κριτηρίων, γεγονός που ενισχύει την ευελιξία και τη χρηστικότητά του. Συνολικά, η εργασία συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης μεθοδολογίας χωρικής αξιολόγησης για την υποστήριξη του σχεδιασμού έργων CCS στην Ελλάδα. Το προτεινόμενο γεωχωρικό μοντέλο μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για τη λήψη αποφάσεων από φορείς χάραξης πολιτικής, ερευνητικούς οργανισμούς και τη βιομηχανία, υποστηρίζοντας τον στρατηγικό σχεδιασμό της απαραίτητης υποδομής δέσμευσης, μεταφοράς και γεωλογικής αποθήκευσης CO₂ στο πλαίσιο της μετάβασης προς μια οικονομία ουδέτερων εκπομπών άνθρακα.