Η μεταναστευτική πολιτική του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και οι δράσεις του στις περιπτώσεις Ελλάδας και Τουρκίας

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελεί μια διεξοδική μελέτη της μεταναστευτικής πολιτικής του ΟΗΕ και των δράσεών της στις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας κατά το χρονικό διάστημα 2015 μέχρι σήμερα. Η μετανάστευση, ως φαινόμενο που εκτυλίσσεται σε όλο το εύρος της ιστορίας της ανθρωπότητας, αποτελεί βασικό παράγοντα δημογραφικών εξελίξεων, επηρεάζοντας σήμερα την πληθυσμιακή κατανομή και την «ηλικιακή ταυτότητα» των κρατών, ενώ παράλληλα συνιστά ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας, καθώς διαταράσσει τις ισορροπίες της αγοράς εργασίας, της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, της δημόσιας υγείας και της οικονομικής ευημερίας, οδηγώντας σε εσωτερικές και διακρατικές αντιπαραθέσεις. Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί την ανάγκη διαμόρφωσης πολιτικών οι οποίες θα αποσκοπούν στην οικονομική και κοινωνική ένταξη και στήριξη των μεταναστών και δη των παιδιών. Ειδικά η Ελλάδα, από το 2015 έχει αποτελέσει σημείο διέλευσης χιλιάδων προσφύγων προς την Ευρώπη, κυρίως από Συρία, Αφγανιστάν και Ιράκ, οι οποίοι κινούνται προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής στον ευρωπαϊκό χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, το μεταναστευτικό ζήτημα και οι ευρωπαϊκές πολιτικές που θεσμοθετούνται για την αντιμετώπισή του χρήζουν σφαιρικής προσέγγισης, καθώς στον πυρήνα τους εσωκλείουν τους άξονες των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των κοινωνικών ανισοτήτων και των δημοκρατικών αρχών, οι οποίες διέπουν τα αξιακά συστήματα των σύγχρονων ευρωπαϊκών κρατών. Το ερώτημα, επομένως, που δημιουργείται στον ευρωπαϊκό χώρο κάθε φορά που προκύπτει μια μεταναστευτική κρίση είναι αν αυτές οι πολιτικές θα είναι κοινές ή θα προσαρμόζονται στα εκάστοτε εθνικά πλαίσια. Με αφορμή τη μεταναστευτική κρίση που βιώνει η Νοτιοανατολική Μεσόγειος και εξετάζοντας συγκεκριμένα τις περιπτώσεις Ελλάδας και Τουρκίας από το 2015 μέχρι σήμερα, σκοπός της εργασίας είναι η ανάδειξη του ρόλου του ΟΗΕ στη διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος στη Μεσόγειο, μέσα από τη μελέτη των νομικών πλαισίων, διατάξεων και κρατικών πρωτοβουλιών.