Η αμερικανική εξωτερική πολιτική και το δόγμα των ανθρωπιστικών επεμβάσεων : συγκριτική ανάλυση των διοικήσεων Bush, Obama, Trump, Biden και Τrump

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει την εξέλιξη της αμερικανικής πολιτικής ανθρωπιστικών επεμβάσεων, από την προεδρία του George W. Bush, έως τη δεύτερη προεδρία του Donald Trump, εστιάζοντας στη σχέση των Ηνωμένων Πολιτειών με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και στην εφαρμογή της αρχής Responsibility to Protect. Βασικός σκοπός της έρευνας είναι, να εξετάσει, κατά πόσο οι ΗΠΑ ακολούθησαν μια ενιαία και συνεπή στρατηγική απέναντι στις ανθρωπιστικές επεμβάσεις, και αν οι αποφάσεις τους, χαρακτηρίζονται από «επιλεκτικό ανθρωπισμό», δηλαδή από την παράκαμψη των ανθρωπιστικών αρχών, από γεωπολιτικά και στρατηγικά συμφέροντα. Η έρευνα βασίζεται σε ποιοτική μεθοδολογία, αξιοποιώντας, τόσο πρωτογενείς πηγές, όπως προεδρικές ομιλίες, επίσημες δηλώσεις, ψηφίσματα του ΣΑ, όσο και δευτερογενή βιβλιογραφία. Μέσα από τη συγκριτική ανάλυση, πέντε διαδοχικών αμερικανικών προεδριών και των περιπτώσεων του Ιράκ, της Λιβύης, της Συρίας, του Αφγανιστάν, της Ουκρανίας και της Γάζας, εξετάζονται οι διαφορετικές φιλοσοφίες των προέδρων, ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος και τον ρόλο του ΟΗΕ στην νομιμοποίηση των ανθρωπιστικών επεμβάσεων. Τα ευρήματα της συγκριτικής ανάλυσης παρουσιάζουν, πως κάθε Αμερικανός πρόεδρος ακολούθησε διαφορετική στρατηγική, ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος και τις σχέσεις του με τον ΟΗΕ. Η διοίκηση Bush, στο όνομα του ιδεαλισμού, έδωσε έμφαση σε μονομερείς μορφές δράσης, ενώ η διοίκηση Obama, επιδίωξε την πολυμερή εξουσιοδότηση, αλλά με επιλεκτική εφαρμογή της. Επίσης, η πρώτη διοίκηση Trump υιοθέτησε μια περισσότερο συναλλακτική λογική με το δόγμα «America First», ενώ η διοίκηση Biden προσπάθησε, να επιστρέψει στον πολυμερισμό, για να αλλάξει ξανά κατεύθυνση η αμερικανική στρατηγική, προς τον μονομερισμό με την επαναφορά του Trump στην προεδρία. Επιπροσθέτως, η σύγκριση των προεδριών καταδεικνύει, πως η αρχή R2P, παρά τις δυνατότητές της, αντιμετώπισε σημαντικούς περιορισμούς, στην πρακτική εφαρμογή της, διότι η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από τις πολιτικές επιλογές και τα συμφέροντα των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Συνολικά, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν, τον «επιλεκτικό» χαρακτήρα της αμερικανικής ανθρωπιστικής πολιτικής, καθώς επίσης και τα όρια τόσο του R2P, όσο και του ίδιου του ΟΗΕ, απέναντι στις σύγχρονες ανθρωπιστικές κρίσεις.