Διοίκηση δημοσίων συμβάσεων για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης στην πολιτική προστασία : εμπειρική ανάλυση του προγράμματος πολιτικής προστασίας ΑΙΓΙΣ και προτάσεις αξιοποίησης εργαλείων συμβάσεων καινοτομίας

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη διοίκηση δημοσίων συμβάσεων για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της πολιτικής προστασίας, με εμπειρικό πεδίο αναφοράς επιλεγμένα υποέργα του προγράμματος πολιτικής προστασίας «ΑΙΓΙΣ» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των τεχνικών προδιαγραφών, των διαδικασιών ανάθεσης και της εξέλιξης των διαγωνιστικών διαδικασιών σε έργα που χαρακτηρίζονται από υψηλή τεχνολογική πολυπλοκότητα και αυξημένη αβεβαιότητα ως προς την απόδοση και τη λειτουργία των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η έρευνα βασίζεται σε ποιοτική συγκριτική προσέγγιση και συνδυάζει ανάλυση διοικητικών εγγράφων, συγκριτική μελέτη περιπτώσεων και ερμηνευτική σύνθεση ποιοτικών δεδομένων. Εξετάζονται τρία υποέργα του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ» που αφορούν πληροφοριακά συστήματα και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της πολιτικής προστασίας, ενώ παράλληλα αξιοποιούνται ερωτηματολόγια που απευθύνονται σε μέλη επιτροπών σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών, διενέργειας διαγωνισμών και παρακολούθησης ή παραλαβής έργων. Η ανάλυση εστιάζει σε μεταβλητές όπως η σαφήνεια των τεχνικών απαιτήσεων, η διαλειτουργικότητα, η κυβερνοασφάλεια, η διαχείριση δεδομένων, η δυνατότητα πιλοτικής επαλήθευσης και η καταλληλότητα των διαδικασιών ανάθεσης. Τα ευρήματα της εργασίας δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί από μόνη της παράγοντα διαγωνιστικής αποτυχίας. Αντίθετα, κρίσιμο ρόλο διαδραματίζουν η τεχνική ωρίμανση του αντικειμένου, η σαφήνεια των επιχειρησιακών αναγκών, η δυνατότητα διατύπωσης ελέγξιμων τεχνικών προδιαγραφών και η πρόβλεψη μηχανισμών δοκιμής και σταδιακής επαλήθευσης. Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι οι κλασικές διαδικασίες ανάθεσης εμφανίζουν περιορισμούς σε έργα υψηλής τεχνολογικής αβεβαιότητας, ιδίως όταν η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της λειτουργίας του συστήματος. Με βάση τα παραπάνω, η εργασία εξετάζει τη δυνατότητα αξιοποίησης εργαλείων δημοσίων συμβάσεων καινοτομίας, όπως η προ-εμπορική δημόσια σύμβαση (PCP), η προμήθεια καινοτόμων λύσεων (PPI) και η σύμπραξη καινοτομίας, ως εναλλακτικών ή συμπληρωματικών μηχανισμών διαχείρισης της τεχνολογικής αβεβαιότητας. Τέλος, προτείνεται ενδεικτικό δέντρο απόφασης για την επιλογή της καταλληλότερης διαδικασίας ανάθεσης ανάλογα με τον βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας και επιχειρησιακής πολυπλοκότητας του έργου.