Συγκριτική ανάλυση μοντέλων κοινωνικής προστασίας

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει τις αντιλήψεις των πολιτών για την κοινωνική προστασία στην Ελλάδα, εντάσσοντάς τες σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό θεωρητικό πλαίσιο. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται οι βασικές προσεγγίσεις του κοινωνικού κράτους και τα κυριότερα μοντέλα κοινωνικής πολιτικής, με έμφαση στο μεσογειακό πρότυπο, καθώς και τα εργαλεία εννοιολογικής οριοθέτησης του πεδίου, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα ESSPROS. Στο εμπειρικό σκέλος αξιοποιείται ποσοτική έρευνα μέσω ερωτηματολογίου, με στόχο τη διερεύνηση του επιπέδου γνώσης, της εμπιστοσύνης, της εμπειρίας πρόσβασης και των αντιλήψεων περί ισότητας των πολιτών απέναντι στο σύστημα κοινωνικής προστασίας. Τα ευρήματα δείχνουν περιορισμένη εξοικείωση με το περιεχόμενο και τη λειτουργία του κοινωνικού κράτους, καθώς και χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης προς τους αρμόδιους θεσμούς. Η εμπειρία πρόσβασης χαρακτηρίζεται από δυσκολίες, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα, ενώ είναι έντονη η αίσθηση άνισης μεταχείρισης συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων. Η διασταυρωτική ανάλυση αναδεικνύει ότι η δυσπιστία απέναντι στο σύστημα έχει οριζόντιο και διαγενεακό χαρακτήρα, ενώ οι ουσιαστικές διαφοροποιήσεις εντοπίζονται κυρίως στο επίπεδο της γνώσης και της πρόσβασης στην πληροφορία. Παράλληλα, η σύγκριση με άλλα ευρωπαϊκά συστήματα λειτουργεί ως πλαίσιο αξιολόγησης και προσδοκίας, χωρίς να στηρίζεται πάντοτε σε συστηματική γνώση. Συμπερασματικά, το ελληνικό κοινωνικό κράτος δεν βιώνεται από τους πολίτες ως σταθερό και καθολικό δίχτυ ασφάλειας, αλλά ως αποσπασματικός και δυσπρόσιτος θεσμός, γεγονός που υποδηλώνει κρίση θεσμικής νομιμοποίησης και αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας, της προσβασιμότητας και της εμπιστοσύνης.