Βιώσιμη διαχείριση υδατικών πόρων και άρδευσης στον Νομό Μαγνησίας : προοπτικές εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας
| dc.contributor.advisor | Καρκαλάκος, Σωτήριος | |
| dc.contributor.author | Κολοκυθάς, Ιωάννης | |
| dc.date.accessioned | 2026-03-10T08:16:50Z | |
| dc.date.available | 2026-03-10T08:16:50Z | |
| dc.date.issued | 2026-03 | |
| dc.identifier.uri | https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/18982 | |
| dc.description.abstract | Το νερό αποτελεί κληρονομιά η οποία πρέπει να προστατεύεται. Τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα ενισχύονται οι πιέσεις που υφίστανται οι υδατικοί πόροι, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης ζήτησης από ποικίλους χρήστες για επαρκές σε ποσότητα και ποιότητα νερό. Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων και των πρακτικών άρδευσης στον Νομό Μαγνησίας, με έμφαση στις προοπτικές εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης νερού στο πλαίσιο της Κυκλικής Οικονομίας. Η έρευνα εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της Βιοοικονομίας και της Βιώσιμης Ανάπτυξης, αναδεικνύοντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ περιβαλλοντικών, οικονομικών και θεσμικών παραμέτρων που καθορίζουν τη διαχείριση των φυσικών πόρων στην αγροτική και αστική δραστηριότητα της περιοχής. Η Μαγνησία, ως περιφερειακή ενότητα της Θεσσαλίας, χαρακτηρίζεται από έντονη γεωργική δραστηριότητα, ανομοιογενή υδρογεωλογικά χαρακτηριστικά και σημαντικές πιέσεις στους υδατικούς πόρους, ιδίως κατά τις θερινές περιόδους. Με βάση πρωτογενή δεδομένα (στατιστικά στοιχεία υδροληψιών, κατανάλωσης νερού ανά καλλιέργεια, αρδευτικά δίκτυα, ποιοτικά δεδομένα υδροφορέων, στοιχεία ΟΠΕΚΕΠΕ και ΔΕΥΑΜΒ) και δευτερογενή βιβλιογραφική τεκμηρίωση, αναπτύχθηκε μια πολυδιάστατη ανάλυση που συνδυάζει τεχνικές, οικονομικές και πολιτικές προσεγγίσεις. Η μελέτη αφού αρχικά αναλύει τις έννοιες της Βιοοικονομίας, της Κυκλικής Οικονομίας μέσα από μία θεωρητική προσέγγιση, παρουσιάζει τα φυσικά και κοινωνικοοικονομικά και χαρακτηριστικά του Νομού Μαγνησίας και διερευνά τη σημερινή κατάσταση των υδατικών ισοζυγίων του Νομού, αναδεικνύοντας το φαινόμενο της υπεράντλησης, τη μειωμένη αναπλήρωση των υπόγειων υδροφορέων και τις απώλειες από τα πεπαλαιωμένα αρδευτικά δίκτυα. Στη συνέχεια, αξιολογούνται οι υφιστάμενες πολιτικές διαχείρισης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με αναφορά στο Σχέδιο Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) Θεσσαλίας και στις εθνικές στρατηγικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Κεντρικό αντικείμενο της έρευνας αποτελεί η αποτίμηση των δυνατοτήτων εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης υδάτων, μέσω της εισαγωγής τεχνολογιών έξυπνης άρδευσης, ανακύκλωσης επεξεργασμένων λυμάτων και συλλογής όμβριων υδάτων, καθώς και της μετάβασης σε κυκλικά μοντέλα διαχείρισης που ελαχιστοποιούν τη σπατάλη και ενισχύουν την αποδοτικότητα των πόρων. Εξετάζονται σενάρια επενδυτικής βιωσιμότητας και κόστους-οφέλους, τα οποία αποδεικνύουν ότι οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να μειώσουν σημαντικά την κατανάλωση νερού σε βασικές καλλιέργειες (βαμβάκι, αραβόσιτος, μήλα Ζαγοράς) με θετικό οικονομικό ισοζύγιο σε ορίζοντα πενταετίας. Σε πολιτικό επίπεδο, η εργασία αναλύει τις θεσμικές προκλήσεις που αφορούν την εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών διαχείρισης, την ανάγκη ενίσχυσης των τοπικών φορέων (ΔΕΥΑΜΒ, ΤΟΕΒ) και τη συμμετοχή των αγροτών στη διαμόρφωση πολιτικών μέσω συνεργατικών σχημάτων και καινοτόμων μορφών διακυβέρνησης. Παράλληλα, εξετάζεται η ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος, με αναφορά στο Ευρωπαϊκό Green Deal, τη Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα 2030, την Αναθεωρημένη Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) και τις Αρχές της Κυκλικής Οικονομίας όπως αποτυπώνονται στο Circular Economy Action Plan. Η ανάλυση τεκμηριώνει ότι η υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου βιώσιμης υδατικής διαχείρισης στη Μαγνησία - το οποίο θα συνδυάζει τεχνολογική καινοτομία, περιβαλλοντική προστασία, οικονομικά κίνητρα και συμμετοχική διακυβέρνηση - μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του πρωτογενούς τομέα, τη μείωση του οικολογικού αποτυπώματος και την ευθυγράμμιση της τοπικής ανάπτυξης με τις αρχές της Βιοοικονομίας και της Κυκλικής Οικονομίας. Τέλος, η εργασία προτείνει συγκεκριμένες πολιτικές κατευθύνσεις και εργαλεία υλοποίησης, όπως: • Δημιουργία «Οργανισμού Διαχείρισης Υδατικών Πόρων», • Εφαρμογή οικονομικών κινήτρων εξοικονόμησης (τιμολόγηση βάσει κατανάλωσης, κίνητρα για επαναχρησιμοποίηση υδάτων), • Προώθηση νέων τεχνολογιών. Συνολικά, η εργασία έχει ως στόχο να συμβάλλει στην κατανόηση της πολυπλοκότητας της υδατικής διαχείρισης στη Θεσσαλία, παρέχοντας ένα ολοκληρωμένο μοντέλο ανάλυσης και προτάσεων πολιτικής που μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο από την τοπική αυτοδιοίκηση όσο και από εθνικούς φορείς χάραξης πολιτικής για τη μετάβαση σε μια οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμη Μαγνησία. | el |
| dc.format.extent | 172 | el |
| dc.language.iso | el | el |
| dc.publisher | Πανεπιστήμιο Πειραιώς | el |
| dc.rights | Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Ελλάδα | * |
| dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/gr/ | * |
| dc.title | Βιώσιμη διαχείριση υδατικών πόρων και άρδευσης στον Νομό Μαγνησίας : προοπτικές εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας | el |
| dc.type | Master Thesis | el |
| dc.contributor.department | Σχολή Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών. Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης | el |
| dc.description.abstractEN | Water represents a vital component of natural heritage that must be safeguarded. At both international and national (Greek) levels, water resources are increasingly subjected to significant pressures arising from the growing demand of diverse user sectors for water of sufficient quantity and quality. This master’s thesis investigates the sustainable management of water resources and irrigation practices in the regional unit of Magnesia, with a particular focus on the prospects for water saving and reuse within the framework of the Circular Economy. The research is situated within the broader context of Bioeconomy and Sustainable Development, highlighting the complex interrelations between environmental, economic, and institutional factors that shape water governance in the region’s agricultural and urban systems. Magnesia, located in the Region of Thessaly, is characterized by intensive agricultural activity, heterogeneous hydrogeological conditions, and increasing pressure on water resources, especially during the summer months. Using both primary data (including irrigation water use, crop-specific consumption rates, hydrogeological measurements, and data from OPEKEPE and DEYAMV) and secondary bibliographic sources, this study develops a multidimensional analysis that combines technical, economic, and policy perspectives. The study, following an initial theoretical analysis of the concepts of Bioeconomy and Circular Economy, presents the natural and socio-economic characteristics of Magnesia’s Regional Unit and investigates the current status of the region’s water balances. It further highlights the phenomena of overexploitation, reduced recharge of groundwater aquifers, and water losses resulting from the aging irrigation infrastructure. It then assesses existing local and regional water management policies, with particular reference to the River Basin Management Plan (RBMP) of Thessaly and the National Climate Adaptation Strategy. A significant component of the study concerns the assessment of water-saving and reuse potential through the adoption of smart irrigation technologies, treated wastewater recycling, and rainwater harvesting systems, as well as the transition toward circular management models that minimize waste and enhance resource efficiency. Scenarios of investment viability and cost–benefit analysis are examined, demonstrating that these interventions can significantly reduce water consumption in key crops (cotton, maize, Zagora apples), with a positive economic balance over a five-year horizon. From a policy standpoint, this thesis explores the institutional challenges surrounding integrated water governance, emphasizing the need to strengthen local institutions (DEYAMV, TOEV), promote stakeholder participation, and encourage collaborative governance structures. The European policy dimension is also examined, including the European Green Deal, the EU Biodiversity Strategy for 2030, the Water Framework Directive (2000/60/EC), and the Circular Economy Action Plan, which collectively guide the transformation toward sustainable water systems. The findings demonstrate that an integrated framework for sustainable water management in Magnesia—combining technological innovation, environmental protection, economic incentives, and participatory governance—can serve as a catalyst for strengthening agricultural resilience, reducing the ecological footprint, and aligning local development trajectories with the principles of the Bioeconomy and the Circular Economy. Finally, the thesis proposes concrete policy directions and implementation tools, such as: • Establishment of a Water Resources Management Authority, • Implementation of financial incentives for conservation (consumption-based pricing, incentives for water reuse), • Promotion of new technologies. Overall, this research contributes to the understanding of the m dynamics of water resource management in Thessaly, offering an integrated analytical and policy framework that can support both local authorities and national policymakers in advancing toward a more ecologically, socially, and economically sustainable Magnesia. | el |
| dc.contributor.master | Βιοοικονομία, Κυκλική Οικονομία και Βιώσιμη Ανάπτυξη | el |
| dc.subject.keyword | Βιώσιμη ανάπτυξη | el |
| dc.subject.keyword | Κυκλική οικονομία | el |
| dc.subject.keyword | Υδατικοί πόροι | el |
| dc.subject.keyword | Μαγνησία | el |
| dc.subject.keyword | Επαναχρησιμοποίηση νερού | el |
| dc.date.defense | 2026-03-05 |
Αρχεία σε αυτό το τεκμήριο
Αυτό το τεκμήριο εμφανίζεται στις ακόλουθες συλλογές
-
Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης
Department of Economics
Εκτός από όπου διευκρινίζεται διαφορετικά, το τεκμήριο διανέμεται με την ακόλουθη άδεια:
Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Ελλάδα
Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Ελλάδα