Η επίδραση του θεσμικού περιβάλλοντος στις άμεσες ξένες επενδύσεις

Abstract

Οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) αποτελούν βασικό πυλώνα οικονομικής ανάπτυξης, μεταφέροντας κεφάλαιο, τεχνογνωσία και καινοτομία. Η ελκυστικότητά τους επηρεάζεται όχι μόνο από οικονομικά, αλλά και από θεσμικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας. Η παρούσα εργασία διερευνά τη σχέση μεταξύ της ποιότητας των θεσμών και των ΑΞΕ, σε τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Ελλάδα και την Ιρλανδία, κατά την περίοδο 2004–2023. Στόχος είναι να διερευνηθεί σε ποιον βαθμό οι θεσμοί επηρεάζουν την ελκυστικότητα μιας οικονομίας για ΑΞΕ και πώς διαφοροποιείται αυτή η επίδραση ανάλογα με το επίπεδο θεσμικής ωριμότητας κάθε χώρας. Η μελέτη συνδυάζει θεωρητική ανάλυση και εμπειρική διερεύνηση. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι έννοιες, οι μορφές και οι βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις των ΑΞΕ. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά και η ποιότητα των θεσμών, με έμφαση στους Δείκτες Διακυβέρνησης της Παγκόσμιας Τράπεζας (Worldwide Governance Indicators – WGI), οι οποίοι αποτυπώνουν κρίσιμες διαστάσεις όπως η Συμμετοχή και Λογοδοσία, η Πολιτική Σταθερότητα, η Αποτελεσματικότητα της Διακυβέρνησης, η Ποιότητα του Ρυθμιστικού Πλαισίου, το Κράτος Δικαίου και ο Έλεγχος της Διαφθοράς. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις που ενσωματώνουν τη θεσμική διάσταση και συνδέουν την ποιότητα των θεσμών με την προσέλκυση ΑΞΕ. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η εμπειρική ανάλυση, όπου διερευνάται η σχέση μεταξύ των δεικτών διακυβέρνησης και των ΑΞΕ, με τη χρήση του στατιστικού πακέτου EViews.