Αποτίμηση φυσικών, κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στο Πεντελικό Όρος

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει την κλιματική αλλαγή ως ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με έντονες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, εστιάζοντας στην περιοχή του Πεντελικού Όρους. Αρχικά παρουσιάζεται το γενικό πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, η οποία αποδίδεται κυρίως στις ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και εκδηλώνεται διεθνώς με αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, μεταβολές στα πρότυπα βροχόπτωσης και ενίσχυση ακραίων καιρικών φαινομένων. Η Μεσόγειος και ειδικότερα η Ελλάδα συγκαταλέγονται στις ιδιαίτερα ευάλωτες περιοχές, καθώς αντιμετωπίζουν αυξανόμενη ξηρασία, συχνότερους καύσωνες και αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών και πλημμυρών, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον σχεδιασμό στρατηγικών προσαρμογής. Στη συνέχεια, η εργασία αναλύει το φυσικό και γεωγραφικό πλαίσιο του Πεντελικού Όρους, το οποίο αποτελεί σημαντικό οικοσύστημα της Αττικής με πλούσια βιοποικιλότητα, δασικές εκτάσεις και υδρολογικά συστήματα. Παρουσιάζονται οι κλιματικές συνθήκες της περιοχής, καθώς και η μεθοδολογία υποκλιμάκωσης κλιματικών μοντέλων (GCMs και RCMs), με χρήση σεναρίων εκπομπών (RCP 2.6, RCP 4.5, RCP 8.5) και δεδομένων από έργα όπως το EURO-CORDEX και το LIFE AdaptInGR. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το μελλοντικό κλίμα της περιοχής θα χαρακτηρίζεται από αύξηση της θερμοκρασίας, μείωση των βροχοπτώσεων και ενίσχυση της ξηρασίας, ιδιαίτερα στα υψηλά σενάρια εκπομπών. Ακολούθως, εξετάζονται οι άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο Πεντελικό Όρος. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν σημαντική επιβάρυνση των δασικών οικοσυστημάτων, με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών, απώλεια βιοποικιλότητας και υποβάθμιση των οικοσυστημικών υπηρεσιών. Παράλληλα, οι υδατικοί πόροι δέχονται έντονες πιέσεις λόγω μείωσης της διαθεσιμότητας και αυξημένης ζήτησης, ενώ επηρεάζονται αρνητικά ο τουρισμός, το αστικό περιβάλλον και η ανθρώπινη υγεία. Οι επιπτώσεις αυτές έχουν σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις, καθώς επηρεάζουν την ποιότητα ζωής και αυξάνουν το κόστος διαχείρισης και αποκατάστασης. Τέλος, η εργασία προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέτρων προσαρμογής και αντιμετώπισης, το οποίο περιλαμβάνει δράσεις μείωσης εκπομπών, βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων, ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων και των υποδομών, καθώς και παρεμβάσεις σε αστικό, τουριστικό και υγειονομικό επίπεδο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη δασικών πυρκαγιών, στη διαχείριση υδάτων και στην ενίσχυση της αστικής ανθεκτικότητας μέσω πράσινων υποδομών. Συμπληρωματικά, προτείνονται δείκτες παρακολούθησης για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων και τη συνεχή προσαρμογή των πολιτικών, αναδεικνύοντας την ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο, διατομεακό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.