From Washington to Brussels : the shadow role of US policy in shaping EU-led negotiations between Kosovo and Serbia (2012-2013)

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία αναλύει την υποτιμημένη αλλά καθοριστική επιρροή της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών στη διαμόρφωση των υπό μεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπραγματεύσεων μεταξύ Κοσσυφοπεδίου και Σερβίας κατά την περίοδο 2012-2013, με ιδιαίτερη εστίαση στη Συμφωνία των Βρυξελλών. Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάστηκε δημοσίως ως αμερόληπτος μεσολαβητής, η στρατηγική της αυτονομία κατά τη διαδικασία της μεσολάβησης επηρεάστηκε σε σημαντικό βαθμό από την αμερικανική διπλωματική και στρατηγική εμπλοκή. Αξιοποιώντας το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο, η μελέτη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ επιδίωξε την περιφερειακή σταθερότητα μέσω σταδιακής συνεργασίας, διατηρώντας ουδέτερη στάση μέσω της μετατροπής πολιτικά ευαίσθητων διαφορών σε τεχνικούς διαλόγους. Παράλληλα, η αμερικανική παρασκηνιακή διπλωματία άσκησε ουσιώδη στρατηγική πίεση και διμερή επιρροή προκειμένου να ωθήσει τις διαπραγματεύσεις προς επίλυση, σε στενή ευθυγράμμιση με τα ευρύτερα συμφέροντα των ΗΠΑ για περιφερειακή σταθερότητα, ένταξη στο ΝΑΤΟ και ανάσχεση εξωτερικών επιρροών, ιδίως της ρωσικής. Η Συμφωνία των Βρυξελλών του 2013 αποτέλεσε διπλωματικό ορόσημο, καθώς δημιούργησε δομές για την ενσωμάτωση των δήμων με σερβική πλειοψηφία στο νομικό πλαίσιο του Κοσσυφοπεδίου. Ωστόσο, οι ασάφειες ως προς την εφαρμογή της συμφωνίας αναδεικνύουν τους περιορισμούς της ΕΕ, οι οποίοι απορρέουν από τις εσωτερικές της διαιρέσεις και την εξάρτησή της από αμερικανικές διπλωματικές διαβεβαιώσεις και στρατηγικές παρεμβάσεις. Η αλληλεπίδραση μεταξύ της φανερής ευρωπαϊκής μεσολάβησης και της λανθάνουσας αμερικανικής επιρροής αποκαλύπτει ένα υβριδικό διπλωματικό μοντέλο, που συνδυάζει την ευρωπαϊκή θεσμική νομιμότητα με την αμερικανική στρατηγική μόχλευση. Οι τοπικές πολιτικές αντιδράσεις στις διαπραγματεύσεις διέφεραν σημαντικά μεταξύ τους, αναδεικνύοντας τις αντιθετικές αντιλήψεις απέναντι στην ΕΕ και τις ΗΠΑ και θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη μακροπρόθεσμη νομιμοποίηση και βιωσιμότητα ειρηνευτικών διαδικασιών που οδηγούνται εξωγενώς και επικεντρώνονται στις ελίτ. Εν τέλει, η μελέτη καταδεικνύει τις πολυπλοκότητες της διατλαντικής διπλωματικής συνεργασίας, αμφισβητεί τη φερόμενη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ στη μεσολάβηση συγκρούσεων και προσφέρει κρίσιμες παρατηρήσεις για τις ευρύτερες επιπτώσεις σε μελλοντικές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες υπό την ηγεσία της ΕΕ σε γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές.