Ανάπτυξη μοντέλου διπλής ουσιαστικότητας και εφαρμογή στον τομέα της γεωργίας

Abstract

Η παρούσα μελέτη έχει στόχο την ανάπτυξη και πιλοτική εφαρμογή ενός μοντέλου αξιολόγησης διπλής ουσιαστικότητας (double materiality), στο πλαίσιο των αυξημένων απαιτήσεων εταιρικής αναφοράς βιωσιμότητας που θεσπίζονται μέσω της Οδηγίας CSRD και των Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS). Κεντρικός στόχος της εργασίας είναι ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη ενός λειτουργικού και ποσοτικοποιημένου εργαλείου που να μπορεί να υποστηρίξει την διαδικασία αξιολόγησης διπλής ουσιαστικότητας (DMA) επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να ιεραρχούν τα θέματα ESG σε ευθυγράμμιση με τις αρχές της EFRAG. Αρχικά, παρουσιάζεται το θεωρητικό και κανονιστικό υπόβαθρο με έμφαση στην εξέλιξη του πλαισίου αναφοράς βιωσιμότητας, στην Οδηγία CSRD και στον ρόλο των προτύπων ESRS. Εισάγονται και αποσαφηνίζονται οι έννοιες τις ουσιαστικότητας των επιπτώσεων (impact materiality) και της χρηματοοικονομικής ουσιαστικότητας (financial materiality) καθώς και η έννοια της αλυσίδας αξίας. Στην συνέχεια αναπτύσσεται και παρουσιάζεται το εργαλείο αξιολόγησης, το οποίο σχεδιάστηκε σε περιβάλλον Microsoft Excel με τρόπο που να μετατρέπει ποιοτικές πληροφορίες σε συγκρίσιμες αριθμητικές βαθμολογίες ανά θεματική ESRS. Η δομή του εργαλείου βασίζεται στο διακριτό υπολογισμό των δύο διαστάσεων Impact και Financial Materiality μέσω των αντίστοιχων παραμέτρων που αποτελούν την καθεμία. Επιπλέον, παρέχεται η ενοποιημένη οπτική απεικόνιση των αποτελεσμάτων (double materiality map) διευκολύνοντας την ιεράρχηση προτεραιοτήτων και την τεκμηριωμένη επιλογή των ουσιαστικών θεμάτων.

Έπειτα, πραγματοποιείται η πιλοτική εφαρμογή του μοντέλου σε μελέτη περίπτωσης μέσω δημιουργίας εικονικής γεωργικής επιχείρησης. Μέσω της επιλογής αυτής επιτρέπεται η πιλοτική εφαρμογή της μεθοδολογίας χωρίς περιορισμούς εμπιστευτικότητας ή έλλειψης πραγματικών δεδομένων, διατηρώντας ωστόσο ρεαλιστικά χαρακτηριστικά του τομέα στην Ελλάδα. Τέλος, η εργασία καταλήγει σε συμπεράσματα σχετικά με την χρησιμότητα και τους περιορισμούς του εργαλείου, αναδεικνύοντας ζητήματα όπως η ποιότητα και η διαθεσιμότητα των δεδομένων, η υποκειμενικότητα στις απαντήσεις των συμμετεχόντων και η ανάγκη επαναληπτικής εφαρμογής της αξιολόγησης. Παράλληλα, προτείνονται σημεία βελτίωσης του εργαλείου και του τρόπου άντλησης δεδομένων, με στόχο την ενίσχυση της αξιοπιστίας και της συγκρισιμότητας των αποτελεσμάτων που παρέχει.