Ο κυβερνοχώρος και το δίκαιο των ενόπλων συγκρούσεων

Abstract

Ο κυβερνοχώρος έχει παρεισφρήσει σε κάθε πτυχή της ζωής του ανθρώπου, μεταφέροντας τις κοινωνίες σε ένα ψηφιακό κόσμο. Η ψηφιακή αυτή μεταφορά, όμως, συνοδεύεται και από τα αντίστοιχα ζητήματα και προβλήματα που μαστίζουν τις κοινωνίες. Πράγματι, ένα εκ των σημαντικότερων ζητημάτων που παρουσιάζονται στην ψηφιακή εποχή είναι η νέα μορφή πολέμου, ο κυβερνοπόλεμος, και όλες οι συναφείς με αυτόν έννοιες, όπως για παράδειγμα η κυβερνοεπίθεση, η κυβεροασφάλεια, η κυβερνοκατασκοπεία κτλ. Στα πλαίσια της διεθνούς κοινότητας φαίνεται να απαντώνται όλο και περισσότερο περιστατικά κυβερνοεπιχειρήσεων και κυβερνοεπιθέσων. Τα περιστατικά, δε, που σημειώθηκαν το 2007 στην Εσθονία, καθώς και εκείνα που έλαβαν χώρα μετέπειτα στην Γεωργία, οδήγησαν την διεθνή κοινότητα να αναρωτηθεί κατά πόσο οι πράξεις αυτές εμπίπτουν στην έννοια των ενόπλων επιθέσεων και αν εφαρμόζεται σε αυτές, καθώς και υπό ποιες προϋποθέσεις, το Διεθνές Δίκαιο. Το εγχειρίδιο του Ταλίν που προέκυψε αποτέλεσε σημαντικό γνώμονα για την επίλυση του ζητήματος του κυβερνοχώρου, δίχως ωστόσο οι διατάξεις του να καθίστανται δεσμευτικές. Περαιτέρω, τέθηκε το ζήτημα της εφαρμογής του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και της υπαγωγής των κυβερνοεπιθέσων και των κυβερνοεπιχειρήσεων στην έννοια της απειλής ή της χρήσης βίας, του άρθρου 2§4 του ΧΗΕ. Οι απόψεις που εκφράστηκαν ήταν ποικίλες και τα νομικά ζητήματα που ανέκυψαν ήταν εξίσου πολυσήμαντα. Οι λύσεις, όμως, που προτάθηκαν φαίνεται να συμβαδίζουν με την σύγχρονη τεχνολογική και νομική πραγματικότητα, επιτρέποντας την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου ακόμα και σε περιπτώσεις που ήταν αδύνατο να προβλεφθούν κατά την δημιουργία των κανόνων του.