Επιχειρηματικός μετασχηματισμός στην ψηφιακή εποχή

Abstract

Η ραγδαία εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών και η διάχυση της καινοτομίας σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας, έχουν αναδιαμορφώσει εκ θεμελίων το επιχειρηματικό περιβάλλον, χαρακτηριστικά του οποίου αποτελούν, πλέον, οι συνεχείς μεταβολές, η υψηλή αβεβαιότητα και ο έντονος ανταγωνισμός. Υπό αυτό το πρίσμα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αποτελεί μία μελλοντική επιλογή, αλλά μία πραγματικότητα εξέχουσας στρατηγικής σημασίας, καθώς υπερβαίνει την απλή υιοθέτηση εργαλείων, συνιστώντας μία πολυδιάστατη διαδικασία που συνδυάζει την τεχνολογική υιοθέτηση, την οργανωσιακή αναδιάρθρωση και την στρατηγική αναπροσαρμογή. Η ανάγκη για εις βάθος κατανόηση του φαινομένου αυτού καθιστά την παρούσα μελέτη επίκαιρη και αναγκαία, καθώς εστιάζει στην σφαιρική εξέταση του ψηφιακού μετασχηματισμού, από την θεωρητική θεμελίωση του ως την πρακτική του αποτύπωση στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα. Για την συγγραφή της παρούσας εργασίας χρησιμοποιήθηκαν ξένη και ελληνική βιβλιογραφία, αρθρογραφία αλλά και πληροφορίες από ηλεκτρονικές πηγές, ενώ το εμπειρικό μέρος της βασίστηκε σε ερωτηματολόγιο που σχεδιάστηκε ειδικά για τον σκοπό αυτό. Σχετικά με την δομή, παρά την μεταξύ τους σύνδεση, τα κεφάλαια έχουν δομηθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να είναι δυνατή η αυτόνομη ανάγνωση και μελέτη τους ως σαν ανεξάρτητων θεματικών ενοτήτων. Ειδικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο διερευνώνται οι έννοιες της επιχειρηματικότητας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας. Μέσω ιστορικής και θεωρητικής προσέγγισης, αναδεικνύεται η αλληλεξάρτησή των τριών εννοιών και ο ρόλο τους ως καταλυτικών παραγόντων κοινωνικοοικονομικής αλλαγής, ενώ, παρουσιάζεται και η εξέλιξή τους στο πλαίσιο των τεχνολογικών επαναστάσεων, διαμορφώνοντας, έτσι, το υπόβαθρο για την κατανόηση της σύγχρονης ψηφιακής εποχής. Στο δεύτερο κεφάλαιο χαρτογραφείται η εξέλιξη της ψηφιακής οικονομίας σε τρεις φάσεις: την ηλεκτρονική, την δικτυακή και την έξυπνη. Αναλύεται η ανάπτυξη των τεχνολογικών υποδομών, η άνοδος των πλατφορμικών οικοσυστημάτων, οι δικτυακές επιδράσεις και η μετατόπιση της παραγόμενης αξίας σε επιχειρηματικά μοντέλα βασισμένα σε δεδομένα. Εξετάζονται, επίσης, οι συνέπειες της συγκέντρωσης ισχύος σε περιορισμένο αριθμό φορέων, καθώς και οι κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και ρυθμιστικές προκλήσεις που απορρέουν από το νέο οικονομικό μοντέλο. Στο τρίτο κεφάλαιο αποσαφηνίζονται οι έννοιες της ψηφιοποίησης, της ψηφιακοποίησης και του ψηφιακού μετασχηματισμού και παρουσιάζονται οι βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις που ερμηνεύουν τη διαδικασία της ψηφιακής αλλαγής. Εξετάζονται οι τεχνολογικοί, οι οργανωσιακοί και οι εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την επιτυχία του, ο ρόλος των δυναμικών ικανοτήτων στην διαδικασία του ψηφιακού μετασχηματισμού και οι μεταβολές που επιφέρει σε κρίσιμες επιχειρησιακές διαστάσεις, όπως η εμπειρία του πελάτη, η εφοδιαστική αλυσίδα και οι εσωτερικές λειτουργίες. Η τελευταία ενότητα του κεφαλαίου είναι αφιερωμένη στις προκλήσεις και τους κινδύνους που απορρέουν από τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Η τελευταία ενότητα του παρόντος κεφαλαίου παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές επιχειρήσεις βιώνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό, εμπειρική έρευνα που διεξήχθη μέσω ερωτηματολογίου. Η ανάλυση εστιάζει στα πλεονεκτήματα, τα εμπόδια, τα επίπεδα ψηφιακής ωριμότητας των επιχειρήσεων, τις τεχνολογικές και οργανωσιακές επιλογές που έχουν στην διάθεσή τους καθώς και στα παρατηρούμενα οφέλη, προσφέροντας, μεταξύ άλλων, την απαραίτητη εμπειρική τεκμηρίωση για την σύνδεση του θεωρητικού πλαίσιού με την επιχειρηματικό κόσμο.