Η Ευρωζώνη υπό το πρίσμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης 2007- 2009 και της πανδημίας Covid 19

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην ανάλυση της Ευρωζώνης, εξετάζοντας την πορεία, τις προκλήσεις και τη θεσμική αρχιτεκτονική της οικονομικής διακυβέρνησης που τη διέπει. Η μελέτη ξεκινά από τη θεσμική συγκρότηση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ), όπως αυτή καθορίστηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία της Ευρωζώνης ως ενός ελλιπώς ολοκληρωμένου, αλλά στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση νομισματικού εγχειρήματος. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η γέννηση του ευρώ και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, με έμφαση στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην εξασφάλιση νομισματικής σταθερότητας και στον έλεγχο του πληθωρισμού. Αναλύονται επίσης οι μηχανισμοί άσκησης νομισματικής πολιτικής και η θεσμική διάρθρωση της Ευρωζώνης, όπως αυτή διαμορφώθηκε στα πρώτα στάδια της λειτουργίας της. Το δεύτερο μέρος της εργασίας εστιάζει στις διαρθρωτικές αδυναμίες της Ευρωζώνης, όπως η έλλειψη ενιαίου δημοσιονομικού πυλώνα, η περιορισμένη δυνατότητα συντονισμού των μακροοικονομικών πολιτικών και η θεσμική ανισορροπία μεταξύ νομισματικής και δημοσιονομικής εξουσίας. Η χρηματοπιστωτική κρίση 2007–2009 ανέδειξε τις αδυναμίες αυτές και οδήγησε σε θεσμικές παρεμβάσεις, όπως η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ). Ειδική αναφορά γίνεται στην πανδημία του Covid-19, που ανέδειξε την ανάγκη ύπαρξης μηχανισμών αλληλεγγύης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ταμείο Ανάκαμψης “Next Generation EU”. Επιπλέον, εξετάζεται η πρόοδος της Τραπεζικής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων (EDIS), η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η ανάγκη για περαιτέρω θεσμική και πολιτική εμβάθυνση. Συνολικά, η εργασία καταλήγει ότι η βιωσιμότητα της Ευρωζώνης εξαρτάται από την ουσιαστική ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης και της δημοκρατικής λογοδοσίας.