https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/3 Thu, 16 Jul 2026 13:01:18 GMT 2026-07-16T13:01:18Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19452 A modelling framework in support of residential energy policy : assessing transition pathways across local, regional, and national scales Papantonis, Dimitris; Παπαντώνης, Δημήτριος Ο οικιακός τομέας βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης. Αφενός, αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου· αφετέρου, αποτελεί πεδίο στο οποίο οι επιλογές κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής συναντούν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, επηρεάζοντας το κόστος διαβίωσης, τη θερμική άνεση και την έκθεση των νοικοκυριών σε ενεργειακές διακυμάνσεις. Η σημασία του αποτυπώνεται στο εξελισσόμενο πλαίσιο πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η ανακαίνιση του κτιριακού αποθέματος, η έμφαση στην ενεργειακή απόδοση, ο εξηλεκτρισμός, η τιμολόγηση του άνθρακα και η προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετες πτυχές. Παράλληλα, οι ενεργειακές παρεμβάσεις στον οικιακό τομέα εντάσσονται σε ένα περιβάλλον με μεγάλους χρονικούς ορίζοντες επενδύσεων, αργή ανανέωση του κτιριακού αποθέματος και ισχυρή εξάρτηση από υφιστάμενες τεχνολογίες και υποδομές. Επομένως, ο χρόνος, η αλληλουχία και η κατεύθυνση των σημερινών αποφάσεων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορούν είτε να διευκολύνουν τη μετάβαση προς ένα πιο αποδοτικό και χαμηλών εκπομπών οικιακό απόθεμα είτε να παγιώσουν επιλογές που θα δυσχεράνουν την απανθρακοποίηση σε βάθος χρόνου. Η έγκαιρη και συνεκτική επιλογή διαδρομών μετάβασης είναι, συνεπώς, κρίσιμη για την ευθυγράμμιση της βραχυπρόθεσμης εφαρμογής πολιτικής με τους μακροπρόθεσμους στόχους της κλιματικής ουδετερότητας, της ενεργειακής ανθεκτικότητας και της ενεργειακής δικαιοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, τα μοντέλα ενεργειακών συστημάτων αξιοποιούνται ευρέως για την υποστήριξη της χάραξης πολιτικής, ιδίως για τη διερεύνηση μακροπρόθεσμων μονοπατιών απανθρακοποίησης και την αξιολόγηση των επιπτώσεων διαφορετικών τεχνολογικών και πολιτικών επιλογών στην εξέλιξη του ενεργειακού συστήματος. Ωστόσο, πολλές υφιστάμενες προσεγγίσεις εξακολουθούν να εξετάζουν τον οικιακό τομέα με ιδιαίτερα συγκεντρωτικούς όρους, χωρίς να αποτυπώνουν επαρκώς τις διαφορές μεταξύ κτιρίων, νοικοκυριών και συνθηκών εφαρμογής της πολιτικής. Οι προσεγγίσεις αυτές μπορεί να είναι χρήσιμες για τον καθορισμό στόχων και τον έλεγχο συνοχής σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά συχνά δεν επαρκούν για την κατανόηση των μονοπατιών μετάβασης στο επίπεδο της υλοποίησης. Περιορίζουν, δηλαδή, τη δυνατότητα να εξεταστεί το πώς επιτυγχάνονται οι μειώσεις εκπομπών εντός του κτιριακού αποθέματος, πώς τα μέτρα πολιτικής μεταφράζονται σε αλλαγές σε επίπεδο νοικοκυριού και πώς οι επιπτώσεις τους διαφοροποιούνται μεταξύ κοινωνικών ομάδων, περιφερειών και τοπικών περιοχών. Με βάση τα παραπάνω, η παρούσα διατριβή συμβάλλει στη μοντελοποίηση της ζήτησης ενέργειας μέσω της ανάπτυξης πρόσθετων υπολογιστικών δυνατοτήτων στο μοντέλο “Dynamic high-Resolution dEmand-sidE Management ” (“DREEM”). Το πλαίσιο που αναπτύσσεται υποστηρίζει την αξιολόγηση μονοπατιών ενεργειακής μετάβασης στον οικιακό τομέα σε διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες και χωρικά επίπεδα, διατηρώντας παράλληλα μια «από κάτω προς τα πάνω» αναπαράσταση της ενεργειακής ζήτησης των νοικοκυριών. Για τον σκοπό αυτό, η διατριβή αναπτύσσει και ενσωματώνει στο “DREEM” δύο συμπληρωματικά συστατικά στοιχεία. Το πρώτο επιτρέπει τη συγκέντρωση των προφίλ ενεργειακής ζήτησης των νοικοκυριών σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενώ το δεύτερο διαμορφώνει έναν χώρο σεναρίων, μέσα στον οποίο βασικές παράμετροι της οικιακής ενεργειακής μετάβασης (π.χ., ρυθμοί ανακαίνισης και αντικατάστασης τεχνολογιών θέρμανσης, τιμές ενέργειας, κόστος τεχνολογιών, δημογραφικές μεταβολές, εξέλιξη του κτιριακού αποθέματος, συντελεστές εκπομπών και κόστη που συνδέονται με την τιμολόγηση του άνθρακα) εξελίσσονται διαχρονικά. Το πλαίσιο μοντελοποιήσης εφαρμόζεται στον ελληνικό οικιακό τομέα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, εξετάζοντας μονοπάτια ενεργειακής μετάβασης μέσα από τις αλληλένδετες διαστάσεις της απανθρακοποίησης, της ενεργειακής ανθεκτικότητας και της ενεργειακής δικαιοσύνης. Στις τρεις εφαρμογές, η ανάλυση διερευνά πώς διαφορετικές στρατηγικές μετάβασης, οι οποίες μπορεί να διαφοροποιούνται ως προς τη φιλοδοξία των ανακαινίσεων, την έμφαση σε διαφορετικά καύσιμα και τεχνολογίες θέρμανσης και την εξέλιξη κρίσιμων παραμέτρων, όπως οι τιμές ενέργειας, διαμορφώνουν την ενεργειακή κατανάλωση, τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και τα κόστη μετάβασης έως το 2050. Σε εθνικό επίπεδο, η διατριβή εξετάζει πώς εναλλακτικοί ρυθμοί ανακαίνισης και διαφορετικές διαδρομές αντικατάστασης τεχνολογιών θέρμανσης επηρεάζουν τη δυνατότητα επίτευξης απανθρακοποίησης του ελληνικού οικιακού τομέα έως το 2050 ή, σε ένα πιο φιλόδοξο σενάριο, έως το 2040. Σε περιφερειακό επίπεδο, η διατριβή διερευνά πώς ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός αποτυπώνεται σε περιφερειακές διαδρομές μετάβασης, εστιάζοντας στην επέκταση των υποδομών φυσικού αερίου και, κατ’ επέκταση, στη διεύρυνση της χρήσης του στον οικιακό τομέα της Περιφέρειας Πελοποννήσου. Σε τοπικό επίπεδο, η ανάλυση επικεντρώνεται στον Δήμο Μεγαλόπολης, μια περιοχή με μακρά εξάρτηση από τη λιγνιτική δραστηριότητα και σήμερα σε διαδικασία μεταλιγνιτικής μετάβασης, συγκρίνοντας την αντικατάσταση της τηλεθέρμανσης που συνδεόταν με τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων με επιδοτούμενους λέβητες φυσικού αερίου, έναντι εναλλακτικών διαδρομών που δίνουν προτεραιότητα στον εξηλεκτρισμό και την ενεργειακή απόδοση. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δείχνουν ότι τα μονοπάτια που συνδυάζουν περιορισμένη πρόοδο ανακαινίσεων με μεταβατικές λύσεις βασισμένες σε ορυκτά καύσιμα οδηγούν σε καθυστέρηση της διαδικασίας μείωσης των εκπομπών, σε αύξηση του μακροπρόθεσμου κόστους για τα νοικοκυριά, ενώ ταυτόχρονα παρατείνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Αντίθετα, οι διαδρομές που δίνουν προτεραιότητα στον εξηλεκτρισμό και την ενεργειακή απόδοση παρουσιάζουν ευνοϊκότερα αποτελέσματα ως προς την απανθρακοποίηση και τη μείωση του μακροπρόθεσμου κόστους, ενώ περιορίζουν την έκθεση σε εισαγόμενα καύσιμα, στη μεταβλητότητα των τιμών τους και στις πρόσθετες επιβαρύνσεις που συνδέονται με την τιμολόγηση του ανθράκα στον οικιακό τομέα. Συνολικά, η διατριβή δείχνει ότι η δυναμική, «από κάτω προς τα πάνω» μοντελοποίηση της ζήτησης μπορεί να υποστηρίξει τη χάραξη πολιτικής για την ενεργειακή μετάβαση του οικιακού τομέα, μεταφράζοντας υψηλού επιπέδου στόχους απανθρακοποίησης σε συγκεκριμένες παραμέτρους υλοποίησης, όπως οι απαιτούμενοι ρυθμοί ανακαίνισης, οι διαδρομές αντικατάστασης τεχνολογιών θέρμανσης, η εξέλιξη των εκπομπών και οι επιπτώσεις στο κόστος. Η πολυεπίπεδη εφαρμογή του πλαισίου αναδεικνύει ότι οι στρατηγικές μετάβασης στον οικιακό τομέα χρειάζεται να αξιολογούνται όχι μόνο στο επίπεδο όπου τίθενται οι στόχοι πολιτικής, αλλά και στα επίπεδα όπου οι επιπτώσεις τους εκδηλώνονται: σε περιφέρειες και δήμους με διαφορετικά χαρακτηριστικά κτιριακού αποθέματος, υφιστάμενα συστήματα θέρμανσης και γενικότερες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το πλαίσιο μοντελοποίησης αξιοποιήθηκε σε ερευνητικές δραστηριότητες με άμεση συνάφεια με τη χάραξη πολιτικής, στο πλαίσιο έργων χρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στις δραστηριότητες αυτές, οι παραδοχές μοντελοποίησης, τα σενάρια και οι διαδρομές ενεργειακής μετάβασης συζητήθηκαν με φορείς χάραξης πολιτικής και λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη. Παράλληλα, το πλαίσιο χρησιμοποιήθηκε για την υποστήριξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην ανάπτυξη στόχων και βημάτων υλοποίησης για την επικαιροποιημένη Μακροπρόθεσμη Στρατηγική για την Ανακαίνιση του Κτιριακού Αποθέματος της Ελλάδας. Οι εφαρμογές αυτές ενισχύουν τη συνάφεια της διατριβής με την πραγματική διαδικασία σχεδιασμού ενεργειακής πολιτικής, αναδεικνύοντας πώς το αναπτυγμένο πλαίσιο μπορεί να υποστηρίξει τη μετάβαση από την αναλυτική αξιολόγηση σεναρίων στη διαμόρφωση στόχων και μέτρων προσανατολισμένων στην υλοποίηση. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19452 2026-01-01T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19132 Contribution in technical problem-solving using Life Cycle Analysis and Multi-criteria Decision-Making Models : applications to the energy sector Σαγάνη, Αγγελική; Sagani, Angeliki Η μετάβαση προς χαμηλού άνθρακα και οικονομικά αποδοτικά ενεργειακά συστήματα αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ελλάδα, μια χώρα με σημαντικό δυναμικό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά συστήματα συνιστούν βασικούς πυλώνες για την πλήρη απανθρακοποίηση της ηλεκτροπαραγωγής, στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας. Ωστόσο, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά κενά γνώσης και πρακτικοί περιορισμοί. Οι περισσότερες μελέτες Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (ΑΚΖ) των συστημάτων ΑΠΕ επικεντρώνονται κυρίως στο στάδιο της λειτουργίας τους, παραβλέποντας τη σημαντική πρωτογενή κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με τα στάδια παραγωγής, μεταφοράς, εγκατάστασης και διαχείρισης στο τέλος ζωής των συστημάτων. Επιπρόσθετα, τα διαθέσιμα δεδομένα προσαρμοσμένα στην ελληνική αγορά είναι περιορισμένα, ενώ η περιβαλλοντική απόδοση προηγμένων τεχνολογιών, όπως τα φωτοβολταϊκά τρίτης γενιάς, οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες και τα υβριδικά συστήματα ηλεκτροπαραγωγής πολλαπλών πηγών (συμβατικών και ανανεώσιμων), έχει αξιολογηθεί ελλιπώς. Παράλληλα, οι υποδομές ανακύκλωσης ή/και επαναχρησιμοποίησης παραμένουν ανεπαρκείς, ενώ η έλλειψη ολοκληρωμένων πολιτικών πλαισίων περιορίζει περαιτέρω την εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας και την ευρεία διάδοση των τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας. Η παρούσα Διδακτορική Διατριβή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των ανωτέρω προκλήσεων μέσω της ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου, πολυδιάστατου μεθοδολογικού πλαισίου για την αξιολόγηση και τη βελτιστοποίηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικά ορυκτά καύσιμα και ανανεώσιμες πηγές. Η προτεινόμενη μεθοδολογία ενσωματώνει το σχεδιασμό, τη μοντελοποίηση και τη βελτιστοποίηση ενεργειακών συστημάτων, εμπεριστατωμένη οικονομική και περιβαλλοντική αξιολόγηση βάσει των αρχών του κύκλου ζωής, καθώς και πολυκριτηριακή λήψη αποφάσεων. Η ολοκληρωμένη αυτή προσέγγιση από-σκοπεί στον καθορισμό των τεχνολογικών διαμορφώσεων υβριδικών συστημάτων παραγωγής ενέργειας, την προσομοίωση της λειτουργίας τους υπό πραγματικά μετεωρολογικά δεδομένα και περιορισμούς του δικτύου, εφαρμόζοντας τη στρατηγική παρακολούθησης φορτίου (load following dispatch). Η οικονομική ανάλυση βιωσιμότητας αξιολογεί τις ενεργειακές επενδύσεις ενσωματώνοντας βασικούς δείκτες απόδοσης όπως η Καθαρή Παρούσα Αξία (Net Present Value, NPV), o Εσωτερικός Βαθμός Απόδοσης (Internal Rate of Return, IRR), και το Σταθμισμένο Κόστος Παραγωγής Ενέργειας (Levelized Cost of Energy, LCOE). Η Ανάλυση Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment, LCA) είναι ένα σημαντικό εργαλείο περιβαλλοντικής διαχείρισης που αξιολογεί την περιβαλλοντική απόδοση σε όλα τα στάδια ζωής του συστήματος (σχεδιασμός, κατασκευή, εγκατάσταση, λειτουργία και απόσυρση), βοηθώντας στη λήψη βιώσιμων αποφάσεων και συγκρίνοντας εναλλακτικές λύσεις. Το σύνολο των επιπτώσεων αξιολογείται ποσοτικά σε τομείς ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, όπως η κλιματική αλλαγή, η χρήση μη ανανεώσιμης ενέργειας, η καταστροφή του όζοντος, η ανθρώπινη υγεία, η εξάντληση των ορυκτών πόρων, κτλ. Τέλος, η πολυκριτηριακή λήψη αποφάσεων (Multi-Criteria Decision Making, MCDM) παρέχει συστηματική αξιολόγηση ανταγωνιστικών στόχων και προτεραιοτήτων των ενδιαφερόμενων μερών, διευκολύνοντας τη βιώσιμη επιλογή στρατηγικών. Το ολοκληρωμένο αυτό πλαίσιο αποτελεί ένα ευέλικτο εργαλείο, ικανό να υποστηρίζει τόσο την ανάλυση σε επίπεδο έργου όσο και τον στρατηγικό ενεργειακό σχεδιασμό σε εθνικό επίπεδο. Η εφαρμογή του προτεινόμενου μεθοδολογικού πλαισίου σε πολλαπλές περιπτώσεις μελέτης, σε διάφορες κλίμακες, έδειξε ότι σε επίπεδο κτιρίου τα συνδεδεμένα με το δίκτυο φωτοβολταϊκά συστήματα ισχύος 5 -10 kWp είναι οικονομικά βιώσιμα, ενώ παράλληλα συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους. Τα συστήματα με εγκατεστημένη ισχύ που δεν ξεπερνά τα 5 KWp κρίθηκαν μη οικονομικά αποδοτικά λόγω υψηλού αρχικού κόστους και χαμηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, τονίζοντας την ανάγκη μείωσης του κόστους κατασκευής των φωτοβολταϊκών πάνελ, καθώς και του εξοπλισμού «Ισορροπίας Συστήματος», σε συνδυασμό με μηχανισμούς στήριξης που θα παρέχουν κίνητρα στους παραγωγούς να ανταποκριθούν στις εξελίξεις της αγοράς. Τα πλήρως αυτόνομα υβριδικά συστήματα, που ενσωματώνουν φωτοβολταϊκά, γεννήτρες ντίζελ, συστήματα αποθήκευσης, και θερμική ενέργεια από βιομάζα, κρίθηκαν ως οι πλέον κατάλληλες λύσεις για αποκεντρωμένη ηλεκτροπαραγωγή σε απομακρυσμένα νοικοκυριά, προσφέροντας υψηλή τεχνική απόδοση, ενεργειακή ασφάλεια και αξιοπιστία, καθώς και βελτιωμένη περιβαλλοντική απόδοση. Σε επίπεδο κοινότητας, οι υβριδικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που συνδυάζουν αιολική και ηλιακή ενέργεια, συσσωρευτές και γεννήτριες ντίζελ, παρέχουν αξιόπιστες, οικονομικά αποδοτικές και βιώσιμες λύσεις για τα απομονωμένα νησιά του Αιγαίου. Στη Λέσβο, την Κάρπαθο και την Αστυπάλαια, η ανανεώσιμη παραγωγή καλύπτει πάνω από 90% της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η γεννήτρια ντίζελ λειτουργεί ως εφεδρεία. Τα συστήματα αποθήκευσης (συσσωρευτές) εξισορροπούν τη μεταβλητότητα παραγωγής και ζήτησης, ενώ η ύπαρξη σημαντικού πλεονάσματος ηλεκτρικής ενέργειας άνω του 40% υπογραμμίζει τη δυνατότητα για επιπλέον αποθήκευση ή ευέλικτη χρήση. Τα συστήματα αυτά επιτυγχάνουν ανταγωνιστικό κόστος παραγόμενης ενέργειας, το οποίο κυμαίνεται μεταξύ 0.12–0.15 €/kWhe, ενώ, παράλληλα, μειώνουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου άνω του 92%, υποστηρίζοντας τη νέα εποχή ενεργειακής μετάβασης και το «πρασίνισμα» / απανθρακοποίηση των μη διασυνδεδεμένων νησιών. Σε επίπεδο εθνικού δικτύου, οι θερμικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής παραμένουν οι κύριοι παράγοντες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κυρίως όσον αφορά στην κλιματική αλλαγή πλανήτη και τη χρήση μη ανανεώσιμης ενέργειας, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές, όπως η αιολική, η ηλιακή, τα μικρά υδροηλεκτρικά και οι μονάδες βιομάζας, παρέχουν μετρήσιμη αλλά σημαντική δυνατότητα μείωσης των εκπομπών. Σενάρια με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμης ενέργειας υποδεικνύουν σημαντικές μειώσεις στις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου και της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας, αναδεικνύοντας τη σημασία του βέλτιστου σχεδιασμού, και στρατηγικών βασισμένων στον κύκλο ζωής. Οι υποδομές μεταφοράς και οι απώλειες στο δίκτυο συνεισφέρουν σημαντικά στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αν και η συμβολή τους παραμένει μικρότερη σε σχέση με τις επιπτώσεις από την παραγωγή ενέργειας στην ηπειρωτική χώρα και τα αυτόνομα Ελληνικά νησιά. Κρίσιμο στοιχείο για την επίτευξη βιώσιμων ενεργειακών μεταβάσεων αποτελεί η φάση τέλους ζωής των ανανεώσιμων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας. Η διάθεση, η ανακύκλωση ή η επαναχρησιμοποίηση π.χ. των πτερυγίων των ανεμογεννητριών, επηρεάζει σημαντικά την περιβαλλοντική και οικονομική τους απόδοση. Η συνδυαστική εφαρμογή της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής και της Πολυκριτηριακής Μεθοδολογίας Λήψης Αποφάσεων κατέδειξε ότι η επαναχρησιμοποίηση των σύνθετων υλικών των πτερυγίων, καθώς και η μηχανική ανακύκλωση του σκυροδέματος θεμελίωσης των ανεμογεννητριών, αποτελούν τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές στο τέλος ζωής, μειώνοντας τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, τη χρήση γης, και το κόστος διαχείρισης αποβλήτων. Η ενεργοβόρα χημική ή θερμική ανακύκλωση, ιδίως όταν περιλαμβάνει μεταφορές σε μεγάλες αποστάσεις, αποδείχθηκε λιγότερο αποδοτική. Η ενσωμάτωση στρατηγικών επαναχρησιμοποίησης, σχεδίασης για ανακύκλωση, και πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων δύναται να ελαχιστοποιήσει τη χρήση φυσικών πόρων, και να μειώσει την απώλεια βιοποικιλότητας. Η εφαρμογή οικονομικών κινήτρων μπορεί περαιτέρω να ενισχύσει την υιοθέτηση αυτών των πρακτικών. Εν κατακλείδι, η επίτευξη βιώσιμων ενεργειακών μεταβάσεων δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας, αλλά απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που ενσωματώνει το σχεδιασμό και την τεχνολογική βελτιστοποίηση, τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, τη στρατηγική διαχείριση των συστημάτων αποθήκευσης, την εφαρμογή κατάλληλων οικονομικών κινήτρων και τη λήψη αποφάσεων βάσει ανάλυσης κύκλου ζωής. Η παρούσα διατριβή συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτιστοποίηση και αξιολόγηση ενεργειακών συστημάτων σε πολλαπλές κλίμακες, παρέχοντας εμπεριστατωμένα στοιχεία για μια οικονομικά αποδοτική, αξιόπιστη και καθοδηγούμενη από τις αρχές της κυκλικής οικονομίας απανθρακοποίηση, από το επίπεδο των κτιρίων και των κοινοτήτων έως τα νησιωτικά μικροδίκτυα και το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο. Mon, 01 Dec 2025 00:00:00 GMT https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19132 2025-12-01T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/18680 Soil water infiltration models testing, with the use of experimental and computational simulation for surface and groundwater management Giakoumatos, Stefanos D.V.; Γιακουμάτος, Στέφανος Η παρούσα μελέτη διερευνά μοντέλα φίλτρανσης και κατείσδυσης στο πορώδες του εδάφους, χρήσιμα εργαλεία για προληπτικές ενέργειες και ενέργειες αποκατάστασης για την προστασία του μαλακού νερού επιφανείας και υπόγειου, τα οποία έχουν γίνει ακόμη πιο σπάνια. Τα σχέδια ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων λεκανών απορροής είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι εντατικά καλλιεργούμενες εκτάσεις προσθέτουν τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων στο έδαφος, επηρεάζοντας τα επιφανειακά νερά των λεκανών απορροής και τα υπόγεια ύδατα. Οι υδροφορείς προοδευτικά «νιτρορρυπαίνονται», λόγω του υπολειμματικών στο έδαφος αζωτούχων λιπασμάτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση των υπόγειων υδροφορέων, καθιστώντας το νερό ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση και άλλες χρήσεις. Καλά δοκιμασμένα μοντέλα έκπλυσης διαλυμένων ουσιών, μεμονωμένα ή μέρος ενός πακέτου μοντέλων, παρέχουν γρήγορες εκτιμήσεις για το δυναμικό έκπλυσης των χημικών παραγόντων, κυρίως νιτρικών, κάτω από τη ζώνη ρίζας των καλλιεργειών και τον αντίκτυπο της έκπλυσης προς τα υπόγεια ύδατα. Τα περισσότερα μοντέλα φίλτρανσης στο έδαφος που εξετάστηκαν βασίζονται σε αλληλουχίες επιμέρους διεργασιών ή είναι εννοιολογικά μοντέλα. Παρά ταύτα, εμπειρικά μοντέλα πρόγνωσης της διάδοσης ρευστών στο έδαφος, παρ’ όλο που θεωρούνται απλουστευτικά, και γι’ αυτό όχι προτεινόμενα, κάποιες φορές επιδεικνύουν πλεονεκτήματα, όπως την μη απαίτηση επίπονων βαθμονομήσεων που απαιτείται σε περίπλοκα μοντέλα και την μεγάλη ανάγκη χρήσης χρονοσειρών, μετρήσεων πεδίου, οι οποίες κάποιες φορές είναι αδύνατες, πέραν της περαιτέρω ανάγκης προσέγγισης με στοχαστικό τρόπο και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Τα μοντέλα κατηγοριοποιήθηκαν αναλόγως το πορώδες μέσο στο οποίο πρέπει να διέλθει ο χημικός παράγοντας που παρακολουθείται. Ολοκληρωμένα πακέτα μοντέλων ανεπτυγμένων για την πρόγνωση της διάδοσης θρεπτικών παραγόντων στο έδαφος, για τον έλεγχο του κύκλου του αζώτου στις υδρολογικές λεκάνες βοηθούν στην θέσπιση πολιτικών για την ορθή διαχείριση των επιφανειακών υδάτων. Η φίλτρανση στο πορώδες του εδάφους είναι μία σύνθετη διεργασία, κατά την οποία ένα υδατικό διάλυμα π.χ. νερό βροχής, νερό άρδευσης, εν δυνάμει ρυπασμένο με αδιάλυτα, διασπαρμένα σωματίδια, εισέρχονται στο έδαφος δια βαρύτητας ή με την επίδραση τριχοειδών δράσεων και προκαλούν σταδιακή διάχυση και σε άλλες διευθύνσεις πέραν της κατακόρυφης κατείσδυσης. Συμβάντα πλημμυρικά (Hortonian) ανόδου από την αυξημένη στάθμη υδάτων και ακολούθως συμπίεσης του επιφανειακού πηλώδους χώματος με ομαλά χαρακτηριστικά στοιχεία αναγλύφου και έντονα επί πλέον στοιχεία χονδρόκοκκου εδάφους, μπορεί να προσομοιάσουν, δεδομένων των απλουστεύσεων, με εργαστηριακά πειράματα. Σε αυτά τα πειράματα, στήλες πληρούμενες με νερό, πηλώδες χώμα και πληρωτικό υλικό/ ή χωρίς πληρωτικό προσεγγίζουν σύνθετες κατάστασεις συμπεριφοράς του εδάφους σε φίλτρανση. Στο παρόν πόνημα, μοντέλα συμπίεσης και καθίζησης αιωρούμενου πηλώδους χώματος δοκιμάστηκαν, σε εργαστηριακές κατάλληλα προπαρασκευασμένες στήλες. Τα μοντέλα αριστοποιήθηκαν κατά την προσαρμογή μη γραμμικής παλινδρόμησής τους επάνω σε εργαστηριακές πειραματικές τιμές συμπεριφορά καθίζησης /φίλτρανσης σε διάφορες καταστάσεις πειραματικού ελέγχου. Εκείνο το μοντέλο που έλαβε τη χαμηλότερη τιμή Standard Error of Estimate (SEE), μεταξύ οκτώ συνολικά μοντέλων αξιολόγησης. Στη συνέχεια, με τη χρήση του μηχανισμού της πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, τροποποιήθηκαν και παρουσιάζονται στο παρόν πόνημα. Τα τροποποιημένα μοντέλα έγιναν στη βάση της γραμμικής εξάρτησης των παραμέτρων των επιλεγμένων ανεξάρτητων μεταβλητών ήτοι: (i) συγκέντρωση πηλώδους υλικό στο υδατικό διάλυμα πειραματισμού, (ii) στην εσωτερική διάμετρο των πειραματικών κυλίνδρων και (iii) στο ενεργό ή αποτελεσματικό πορώδες του πληρωτικού υλικού το οποίο αποτελείτο από γυάλινες σφαίρες γνωστής διαμέτρου. Sun, 01 Jun 2025 00:00:00 GMT https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/18680 2025-06-01T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/18083 Dividend policy Kakouris, Konstantinos; Κακούρης, Κωνσταντίνος Από τη μελέτη του Lintner (1956), η μερισματική πολιτική παραμένει ένα κεντρικό θέμα στο πεδίο της εταιρικής χρηματοοικονομικής, με εκτενή βιβλιογραφία να εξετάζει τους προσδιοριστικούς της παράγοντες και τις επιπτώσεις της. Η παρούσα διδακτορική διατριβή συμβάλλει σε αυτή τη βιβλιογραφία και τη διευρύνει, διερευνώντας τα αίτια επιρροής της μερισματική πολιτική από τις αλλαγές στην πιστοληπτική αξιολόγηση, τις χρηματοδοτικές αποφάσεις και το ρυθμιστικό περιβάλλον. Εστιάζοντας τόσο σε ρυθμιζόμενες όσο και μη ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, η διδακτορική διατριβή οργανώνεται σε τρία διασυνδεδεμένα κεφάλαια, καθένα από τα οποία εξετάζει μια ξεχωριστή διάσταση της μερισματικής συμπεριφοράς των εταιρειών. Στο δεύτερο κεφάλαιο, μελετάται η επίδραση των ανακοινώσεων αλλαγής πιστοληπτικής αξιολόγησης στη μερισματική πολιτική. Παρότι προηγούμενες μελέτες έχουν εστιάσει στις αντιδράσεις των επιχειρήσεων σε γεγονότα πιστοληπτικής αξιολόγησης, η ειδική επίδραση των πληροφοριών που περιλαμβάνονται σε τέτοιες ανακοινώσεις στη μερισματική πολιτική παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη. Χρησιμοποιώντας δείγμα επιχειρήσεων που διανέμουν συστηματικά μερίσματα για την περίοδο 1995–2019, η παρούσα διατριβή ταξινομεί τις υποβαθμίσεις αξιολόγησης σε «αρνητικές», «θετικές» και «συστημικές» και εξετάζει τις επιπτώσεις τους, μαζί με αναβαθμίσεις που συνδέονται με ισχυρή οικονομική απόδοση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις ακολουθούν μεγαλύτερη εξομάλυνση μερισμάτων μετά από «θετικές» υποβαθμίσεις, αλλά μικρότερη εξομάλυνση μερισμάτων μετά από «αρνητικές» υποβαθμίσεις, «συστημικές» υποβαθμίσεις και αναβαθμίσεις. Τα σφάλματα πρόβλεψης μερισμάτων υποστηρίζουν περαιτέρω τα αποτελέσματα, καθώς εμφανίζουν θετική συσχέτιση με όλες τις αλλαγές αξιολόγησης, εκτός από τις «θετικές» υποβαθμίσεις. Το τρίτο κεφάλαιο εξετάζει το ρόλο των χρηματοοικονομικών αποφάσεων στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς εξομάλυνσης μερισμάτων. Η διατριβή διερευνά εμπειρικά κατά πόσο και σε ποιο βαθμό οι επιχειρήσεις ακολουθούν στρατηγική εξομάλυνσης μερισμάτων κατά τη διάρκεια χρηματοδοτικών αποφάσεων, χρησιμοποιώντας δείγμα αμερικανικών επιχειρήσεων για την περίοδο 1960–2020. Συγκεκριμένα, εντοπίζονται τέσσερις τύποι χρηματοδοτικών ενεργειών: έκδοση μετοχών και δανεισμός υπό χρηματοδοτικά ελλείμματα, καθώς και επαναγορά μετοχών και αποπληρωμή χρέους υπό χρηματοδοτικά πλεονάσματα. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις εξομαλύνουν περισσότερο τα μερίσματα κατά την έκδοση χρέους και την επαναγορά μετοχών, και λιγότερο κατά την έκδοση μετοχών και την απομείωση χρέους. Η ανάλυση σφαλμάτων πρόβλεψης μερισμάτων ενισχύει αυτή την ασυμμετρία, προσφέροντας νέες πτυχές για την αλληλεπίδραση χρηματοδοτικών στρατηγικών και πολιτικής μερισμάτων. Το τέταρτο κεφάλαιο διερευνά τη μερισματική πολιτική στο πλαίσιο των ρυθμιστικών καθεστώτων, εστιάζοντας σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία κατά την περίοδο 2010–2020. Βασιζόμενο στην υπόθεση ότι η ρυθμιστική εποπτεία μειώνει την ασυμμετρία πληροφόρησης, το κεφάλαιο αυτό εξετάζει πώς οι ρυθμιστικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον κλάδο επηρεάζουν τις αποφάσεις περί μερισμάτων. Η ανάλυση διαχωρίζει τις επιχειρήσεις σε κοινής ωφέλειας, οι οποίες αντιμετωπίζουν συγκρούσεις συμφερόντων και πίεση για σταθερές αποδόσεις, και σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία υπόκεινται σε αυστηρότερο ρυθμιστικό έλεγχο μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν αξιοσημείωτες διαφορές στην εξομάλυνση και στα επίπεδα διανομής μερισμάτων μεταξύ των δύο κλάδων, καταδεικνύοντας πώς το ρυθμιστικό πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά του κλάδου και τα νομικά συστήματα διαμορφώνουν από κοινού τη μερισματική πολιτική στην Ευρώπη. Συνολικά, η παρούσα διατριβή συμβάλλει στη βιβλιογραφία της εταιρικής χρηματοοικονομικής προσφέροντας νέες προοπτικές στη διαμόρφωση της μερισματικής πολιτικής. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/18083 2025-01-01T00:00:00Z