https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/2 Doctoral Theses 2026-06-07T14:53:21Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19369 Ψηφιακός μετασχηματισμός και σύγχρονες στρατηγικές μάνατζμεντ στις επιχειρήσεις φιλοξενίας Κλαδά, Νικολέττα Ε. Η ραγδαία εξέλιξη των Νέων Προηγμένων Τεχνολογιών και η αυξανόμενη ψηφιοποίηση της τουριστικής δραστηριότητας καθιστούν τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό αναγκαία στρατηγική επιλογή για τις Επιχειρήσεις Φιλοξενίας. Σε ένα ιδιαίτερα μεταβαλλόμενο χρόνο με το χρόνο ανταγωνιστικό περιβάλλον, οι Επιχειρήσεις Φιλοξενίας καλούνται να αξιολογήσουν και να επαναπροσδιορίσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα, να υιοθετήσουν καινοτόμες στρατηγικές και να εστιάσουν στη βελτίωση της εμπειρίας του πελάτη-τουρίστα, με σκοπό να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξή τους. Στόχος της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής είναι η εις βάθος διερεύνηση του ρόλου του Ψηφιακού Μετασχηματισμού μέσω των Νέων Προηγμένων Τεχνολογιών στις Επιχειρήσεις Φιλοξενίας στην Ελλάδα, καθώς και η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ψηφιακές στρατηγικές και το στρατηγικό μάνατζμεντ συμβάλλουν στη βελτίωση της εμπειρίας του πελάτη-τουρίστα, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στη δημιουργία προστιθέμενης επιχειρηματικής αξίας. Παράλληλα, η έρευνα επιδιώκει να αναδείξει τις προκλήσεις και τα εμπόδια που συνοδεύουν τη διαδικασία του Ψηφιακού Μετασχηματισμού στον κλάδο της Φιλοξενίας. Για την επίτευξη των ερευνητικών στόχων υιοθετήθηκε ποιοτική ερευνητική προσέγγιση με κύρια μέθοδο τη Μελέτη Περίπτωσης. Η έρευνα βασίστηκε στη συστηματική συλλογή και ανάλυση δεδομένων από ελληνικές επιχειρήσεις Νέων Προηγμένων Τεχνολογιών και Επιχειρήσεις Φιλοξενίας στην Ελλάδα που έχουν προχωρήσει στην υιοθέτηση και εφαρμογή πρακτικών Ψηφιακού Μετασχηματισμού. Η επιλογή της μεθοδολογίας αυτής επέτρεψε την εις βάθος κατανόηση των στρατηγικών επιλογών, των τεχνολογικών εφαρμογών και των αποτελεσμάτων τους στην επιχειρησιακή λειτουργία και στην εμπειρία του πελάτη-τουρίστα. Τα ευρήματα της παρούσας Διδακτορικής Διατριβής καταδεικνύουν ότι η υιοθέτηση Νέων Προηγμένων Τεχνολογιών, όπως το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (Internet of Things), οι Τεχνολογίες Υπολογιστικού Νέφους (Cloud Technologies), τα Μεγάλα Δεδομένα (Big Data), το R.AI.SA (Ρομποτική ή Ρομποτικοποίηση (Robots), η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), οι Αυτοματοποιημένες Υπηρεσίες (Service Automation), η Mixed Reality (MR) που σχετίζεται με την Επαυξημένη Πραγματικότητα (AR) και την Εικονική Πραγματικότητα (VR), καθώς και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (Social Media) συμβάλλουν ουσιαστικά στη λειτουργική αποδοτικότητα των Επιχειρήσεων Φιλοξενίας, στη βελτίωση της λήψης αποφάσεων και στη παροχή εξατομικευμένης (tailor-made) και αναβαθμισμένης εμπειρίας στο πελάτη-τουρίστα. Παράλληλα, αναδεικνύεται η σημασία του στρατηγικού μάνατζμεντ και του digital marketing ως κρίσιμων παραγόντων επιτυχούς ενσωμάτωσης των ψηφιακών τεχνολογιών. Συμπερασματικά, η παρούσα Διδακτορική Διατριβή αποδεικνύει ότι ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά ολοκληρωμένη στρατηγική διαδικασία που επηρεάζει καθοριστικά την ανταγωνιστικότητα, την εμπειρία του πελάτη-τουρίστα και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των Επιχειρήσεων Φιλοξενίας στην ελληνική πραγματικότητα. Η έρευνα συμβάλλει τόσο στη θεωρητική κατανόηση του φαινομένου ‘‘Ψηφιακός Μετασχηματισμός μέσω των Νέων Προηγμένων Τεχνολογιών’’, όσο και στην πρακτική εφαρμογή του, προσφέροντας χρήσιμα συμπεράσματα για ερευνητές και επαγγελματίες του τουριστικού κλάδου. 2026-05-13T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19312 AI assisted cyber crisis management exercise scenario generation Zacharis, Alexandros; Ζαχαρής, Αλέξανδρος Οι Κυβερνοασκήσεις Διαχείρισης Κρίσεων αποτελούν βασικό εργαλείο στην υλοποίηση των στόχων της Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας όλων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Ο αυξημένος αριθμός περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων με στόχο κρίσιμες υποδομές έχει δημιουργήσει την ανάγκη θεσμοθέτησης ενός πλαισίου διαρκούς εκπαίδευσης και αξιολόγησης της ετοιμότητας των φορέων που διαχειρίζονται κρίσιμες υποδομές ώστε να αποκριθούν έγκαιρα και με ακρίβεια. Ο ρυθμός διενέργειας ασκήσεων κυβερνοασφάλειας αλλά και το περιεχόμενό τους, πρέπει να μπορεί να εξομοιώσει, στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό, πραγματικές απειλές που ενδέχεται να επηρεάσουν τις πραγματικές λειτουργίες των οργανισμών υπό εξέταση. Επιπλέον οι ασκήσεις κυβερνοασφάλειας αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την αξιολόγηση της ετοιμότητας των φορέων που συμμετέχουν και τον εντοπισμό των αδυναμιών και της ευπάθειας των συστημάτων τους. Μέσω της προσομοίωσης περιστατικών ασφαλείας παρέχεται η δυνατότητα να αντιμετωπιστούν περιστατικά ασφάλειας σε συνθήκες που αναλογούν σε πραγματικά περιστατικά, με την εφαρμογή σχετικών μέτρων ασφάλειας που έχουν ληφθεί καθώς και συναφών καταρτισθέντων σχεδίων έκτακτης ανάγκης, ώστε οι φορείς να προβούν στις σχετικές βελτιώσεις και επικαιροποιήσεις. Περαιτέρω, με τις ασκήσεις αυτές ενισχύεται η ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων, η συνεργασία μεταξύ των φορέων που συμμετέχουν, ενώ ενδυναμώνεται παράλληλα η κουλτούρα της συνεργασίας για την αύξηση του επίπεδου Κυβερνοασφάλειας μιας χώρας ή ενός οργανισμού. Σκοπός αυτής της διδακτορικής διατριβής είναι η δημιουργία μιας μεθοδολογίας που θα αυτοματοποιει και επιταχύνει την δημιουργία δυναμικού περιεχομένου κυβερνοασκήσεων διαχείρισης κρίσεων με την χρήση τεχνικών μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης. Η μεθοδολογία αυτή θα επιτρέπει στους διοργανωτές τέτοιου είδους ασκήσεων, ακόμη και με περιορισμένες τεχνικές γνώσεις, να παράγουν δυναμικά, ρεαλιστικά σενάρια παρέχοντας μόνο περιορισμένη αδόμητη πληροφορία όπως: παρόμοια γνωστά περιστατικά επίϑεσεων, τεχνικα άρϑρα, τεχνικές ή εργαλεία επίθεσης ή τον τύπο της κρίσιμης υποδομής που θα εμπλακεί στην προσομοίωση. Ο εκπαιδευμένος πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης αναλαμβάνει να επιλέξει την κατάλληλη κατηγορία απειλών, επιτιθέμενων αλλά και τεχνικών και να προσομοιώσει ποικιλία μονοπατιών επιθέσεων που θα μπορούσαν να υλοποιηϑούν με βάση τον τομέα/κατηγορία της κρίσιμης υποδομής υπό εξέταση. Τελικά παράγεται ένα δομημένο τεχνικό σενάριο άσκησης, έτοιμο προς εκτέλεση λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές τρέχουσες και μελλοντικές τάσεις των κυβερνο επι θέσεων που αφορούν τον τομέα/κατηγορία της κρίσιμης υποδομής 2025-09-01T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19233 Three essays on quantitative methods for finance Spais, Georgios; Σπαής, Γεώργιος 2025-12-24T00:00:00Z https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19167 The complex nature of firms : a meta-theoretical approach Κάμπης, Αλέξανδρος Δ. Η παρούσα διδακτορική διατριβή συνιστά μία μετα-θεωρητική διερεύνηση (meta-theoretical inquiry) της φύσης των επιχειρήσεων. Σε αντίθεση με τη συμβατική θεωρία της επιχείρησης (conventional firm theory), η οποία αναλύει τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων εντός ήδη κληρονομημένων πλαισίων (inherited frameworks), η μετα-θεωρητική διερεύνηση εξετάζει τις θεμελιώδεις παραδοχές (foundational assumptions) που καθορίζουν τι θεωρείται ότι είναι οι επιχειρήσεις, τι μπορεί να γνωσθεί γι’ αυτές και με ποιους θεμιτούς τρόπους μπορούν να αναλυθούν. Το ερευνητικό κίνητρο προκύπτει από μία επαναλαμβανόμενη διαδικασία: παρά τις δεκαετίες θεωρητικής βελτίωσης (refinement), οι υφιστάμενες θεωρίες εμφανίζουν επαναλαμβανόμενους ερμηνευτικούς περιορισμούς ως προς την προσαρμογή (adaptation), την καινοτομία (innovation), την ετερογένεια (heterogeneity) και τη δομική αστάθεια (structural instability), περιορισμούς που δεν αποτελούν συνέπειες εμπειρικών ανωμαλιών (empirical anomalies), αλλά απορρέουν από παραδοχές κληρονομημένες από ένα μηχανιστικό εννοιολογικό-θεωρητικό πλαίσιο αρχών (mechanistic paradigm), δηλαδή από ένα πλαίσιο που θέτει τις αρχές ανάπτυξης θεωριών, υποδειγμάτων και εφαρμογών. Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις εμφανίζουν τις καθοριστικές ιδιότητες των σύνθετων προσαρμοστικών συστημάτων (complex adaptive systems), όπως η ανάδυση (emergence), η εξάρτηση από τη διαδρομή (path-dependence), η σχεσιακή συγκρότηση (relational constitution) και η θεμελιώδης αβεβαιότητα (fundamental uncertainty), η εννοιολογική τους αναδιαμόρφωση (reconceptualisation) απαιτεί παρέμβαση στο επίπεδο των θεμελιωδών παραδοχών και όχι βαθμιαία επέκταση (incremental extension). Η διατριβή υιοθετεί ως μεθοδολογία την προβληματοποίηση (problematisation), δηλαδή τη δημιουργία θεωρητικών προσθηκών (generating theoretical contributions) μέσω συστηματικής αμφισβήτησης παραδοχών (systematic assumption-challenging) και όχι μέσω εντοπισμού κενών (gap-spotting). Ενώ ο εντοπισμός κενών επεκτείνει επιμέρους βιβλιογραφίες αφήνοντας ανέπαφες τις θεμελιώδεις δεσμεύσεις, η προβληματοποίηση διερευνά τις παραδοχές υποβάθρου (background assumptions), αξιολογεί ποιες χρήζουν αμφισβήτησης και αναπτύσσει συνεκτικές εναλλακτικές. Η μεθοδολογία αυτή είναι κατάλληλη, διότι οι περιορισμοί των υφιστάμενων θεωριών της επιχείρησης (firm theory) απορρέουν από μία διάταξη παραδοχών (assumptive configuration) που απαιτεί δομική παρέμβαση και όχι μεμονωμένη παρέμβαση. Από αυτή τη σκοπιά αναδύεται το κύριο ερευνητικό ερώτημα (primary research question): Πώς θα πρέπει να αναδιαμορφωθεί εννοιολογικά η επιχείρηση όταν οι θεμελιώδεις παραδοχές της κυρίαρχης οικονομικής θεωρητικής ανάλυσης (mainstream economic theorising) προβληματοποιούνται συστηματικά και αναδομούνται ώστε να καταστούν συμβατές με την οπτική των σύνθετων προσαρμοστικών συστημάτων (complex adaptive systems perspective); Το ερώτημα αυτό προέκυψε από τρεις διαπιστώσεις: πρώτον, ότι τα ερμηνευτικά προβλήματα αναδύονται υπό παραδοχές κατάλληλες για κλειστά, σταθερά και αποσυνθέσιμα περιβάλλοντα· δεύτερον, ότι οι αναλύσεις επιμέρους θεμάτων δεν μπορούν να επιλύσουν προβλήματα που απορρέουν από βαθύτερες θεμελιώδεις δεσμεύσεις και, τρίτον, ότι η κριτική από μόνη της δεν αρκεί, καθώς οι εναλλακτικές απαιτούν ρητές παραδοχές-υποθέσεις αντικατάστασης (replacement assumptions). Πέντε δευτερεύοντα ερωτήματα (subsidiary questions) εξειδικεύουν τη διερεύνηση: ο εντοπισμός παραδοχών και η διαγνωστική αξιολόγηση (SQ1-SQ2), καθώς και η οντολογική, επιστημολογική και μεθοδολογική αναδόμηση (SQ3-SQ5). Μέσω του πλαισίου μετασχηματισμού ΑΠΟ→ΠΡΟΣ (FROM→TO transformation framework), η διατριβή αναπτύσσεται σε τρεις κινήσεις, οι οποίες αντιστοιχούν στα διαγνωστικά, ανασκευαστικά (reconstructive) και αξιολογικά στάδια της προβληματοποίησης (problematisation). Πρώτον, εντοπίζεται η αρχιτεκτονική των παραδοχών (assumptive architecture) της κυρίαρχης θεωρίας της επιχείρησης. Η αρχιτεκτονική αυτή συγκροτείται από δεκαπέντε αλληλοδιαπλεκόμενες παραδοχές, κατανεμημένες μεταξύ του «σκληρού πυρήνα» κατά Lakatos (Lakatosian hard core), δηλαδή θεμελιωδών δεσμεύσεων που αντιμετωπίζονται ως μεθοδολογικά αδιάψευστες (methodologically irrefutable), και της προστατευτικής ζώνης (protective belt). Ο σκληρός πυρήνας αποτελείται από πέντε οντολογικές παραδοχές: αναγωγισμός (reductionism), ντετερμινισμός (determinism), οντολογία της ουσίας (substance ontology), παραδοχή συστημικής πληρότητας και περιχαράκωσης (closure) και ατομισμός (atomism). Περιλαμβάνει επίσης τέσσερις επιστημολογικές παραδοχές: βεβαιότητα (certainty), καθολικοί νόμοι (universal laws), μονισμός (monism) και τέλεια πληροφόρηση (perfect information). Η προστατευτική ζώνη περιλαμβάνει έξι παράγωγες δεσμεύσεις: ισορροπία (equilibrium), γραμμικότητα (linearity), ομοιογένεια (homogeneity), εργοδικότητα (ergodicity), βελτιστοποίηση (optimisation) και αποσυνθεσιμότητα (decomposability). Τρεις βρόχοι ενισχυτικής ανατροφοδότησης (reinforcing feedback loops) διαπλέκονται σε κόμβους υψηλής κεντρικότητας (high-centrality nodes), παράγοντας μία τριπλά κλειδωμένη αρχιτεκτονική (triple-locked architecture) που εξηγεί γιατί η αποσπασματική μεταρρύθμιση (piecemeal reform) αποτυγχάνει: ο διατηρούμενος σκληρός πυρήνας αναπαράγει τις αμφισβητούμενες παράγωγες δεσμεύσεις ή απορροφά τις τροποποιήσεις ως ειδικές περιπτώσεις (special cases). Δεύτερον, αναπτύσσεται ένα εναλλακτικό θεμελιώδες πλαίσιο παραδοχών (alternative assumption ground) μέσω συντονισμένων μετασχηματισμών ΑΠΟ→ΠΡΟΣ (FROM→TO transformations). Σε οντολογικό επίπεδο, η αναδυόμενη ολότητα (emergent wholeness) αντικαθιστά τον αναγωγισμό (reductionism), η οντολογία της διαδικασίας (process ontology) αντικαθιστά την οντολογία της ουσίας (substance ontology), η σχεσιακή πρωτοκαθεδρία (relational primacy) αντικαθιστά τον ατομισμό (atomism), η θερμοδυναμική ανοικτότητα (thermodynamic openness) αντικαθιστά την παραδοχή συστημικής πληρότητας και περιχαράκωσης (closure), και το μεσο-επίπεδο (meso-level) αποκαθίσταται ως προνομιακή αναλυτική κλίμακα (privileged analytical scale). Σε επιστημολογικό επίπεδο, η θεμελιώδης αβεβαιότητα (fundamental uncertainty) αναγνωρίζεται ως οντολογική συνθήκη, η πλοήγηση βάσει προτύπων (pattern-based navigation) αντικαθιστά τη γνώση που εστιάζει στην πρόβλεψη (prediction-centred knowledge), και η πλαισιωμένη ορθολογικότητα (scaffolded rationality) αντικαθιστά την απεριόριστη βελτιστοποίηση (unbounded optimisation). Σε μεθοδολογικό επίπεδο, ο δομημένος πλουραλισμός (structured pluralism) αντικαθιστά τον μονισμό (monism). Οι εναλλακτικές αυτές συγκροτούν μία αμοιβαία ενισχυόμενη αρχιτεκτονική, καθώς η ανάδυση (emergence) προϋποθέτει σχεσιακή συγκρότηση (relational constitution), η οντολογία της διαδικασίας (process ontology) συνεπάγεται ανοικτότητα (openness), και η θεμελιώδης αβεβαιότητα (fundamental uncertainty) απορρέει από τη μη εργοδικότητα (non-ergodicity), συγκροτώντας έτσι έναν σκληρό πυρήνα κατά Lakatos (Lakatosian hard core) ως γνήσια εναλλακτική στο επίπεδο του εννοιολογικού-θεωρητικού πλαισίου. Τρίτον, αξιολογείται κατά πόσον η εναλλακτική αυτή παράγει μία πειστική θεωρητική σύλληψη. Η εννοιολογική αυτή αναδιαμόρφωση (reconceptualisation) αποδίδει μία μετασχηματισμένη κατανόηση των επιχειρήσεων ως ιστορικά εξελισσόμενων, ανοικτών, πολυεπίπεδων διαδικασιακών προτύπων (process-patterns), δηλαδή ως σχεσιακά συγκροτημένων διαμορφώσεων (relationally constituted configurations), των οποίων η ταυτότητα συνίσταται σε αυτοαναπαραγόμενη δραστηριότητα και όχι σε σταθερή ουσία (fixed essence), των οποίων τα όρια λειτουργούν ως εκλεκτικές μεμβράνες (selective membranes), των οποίων οι ικανότητες αναδύονται από σχεσιακές διαμορφώσεις (relational configurations), και των οποίων η εξέλιξη ακολουθεί τροχιές εξαρτώμενες από τη διαδρομή (path-dependent trajectories). Ιδιότητες που οι μηχανιστικές παραδοχές (mechanistic assumptions) καθιστούν αόρατες, όπως η ανάδυση (emergence), η αιτιακή επίδραση του όλου στα μέρη (downward causation), η εξάρτηση από τη διαδρομή (path-dependence) και η προσαρμοστική ένταση (adaptive tension), καθίστανται πλέον αναλυτικά προσβάσιμες. Η εννοιολογική αυτή αναδιαμόρφωση μετασχηματίζει όχι μόνο τις απαντήσεις, αλλά και την ίδια τη φύση των ερωτημάτων. Στη στρατηγική διοίκηση (strategic management), το βιώσιμο πλεονέκτημα (sustainable advantage) παραχωρεί τη θέση του στην προσαρμοστική ικανότητα (adaptive capacity), ενώ η στρατηγική (strategy) καθίσταται πλοήγηση (navigation) αντί βελτιστοποίησης (optimisation). Στον οργανωσιακό σχεδιασμό (organisational design), η παρέμβαση που στηρίζεται στον έλεγχο (control-based intervention) παραχωρεί τη θέση της στη διαμόρφωση συνθηκών που επιτρέπουν την ανάδυση (enabling conditions for emergence). Στην οικονομική μεθοδολογία (economic methodology), ο θεωρητικός μονισμός (theoretical monism) υποχωρεί υπέρ ενός δομημένου πλουραλισμού (structured pluralism) υπό ρητώς καθορισμένους όρους ισχύος και εφαρμογής (explicit scope conditions). Η διατριβή αναπτύσσεται υπό ρητούς περιορισμούς (explicit constraints), οι οποίοι συνιστούν επιλογές σχεδιασμού (design choices) κατάλληλες για εργασία στο επίπεδο του εννοιολογικού-θεωρητικού πλαισίου (Ρaradigm-level work): καθαρή θεωρία (pure theory) χωρίς εμπειρική δοκιμή (empirical testing), δεδομένου ότι η θεμελιώδης αναδόμηση πρέπει να προηγείται κάθε ουσιαστικού ελέγχου· περιορισμό του πεδίου στην επιχείρηση ως σύνθετο προσαρμοστικό σύστημα (firm-as-CAS) στο μεσο-επίπεδο (meso-level)· και περιορισμένες αξιώσεις πρόβλεψης (modest predictive ambitions) υπό συνθήκες μη εργοδικότητας (non-ergodicity). Οι περιορισμοί αυτοί δεν συνιστούν αδυναμίες, αλλά διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ερευνητικά προγράμματα, όπως η εμπειρική διερεύνηση φαινομένων του μεσο-επιπέδου, η περαιτέρω μεθοδολογική εξειδίκευση του δομημένου πλουραλισμού (structured pluralism) και η ανάπτυξη ερευνών μελετών περίπτωσης (case-based research) που προσεγγίζουν τις επιχειρήσεις ως εξελισσόμενα πρότυπα οργανωμένων διεργασιών (process-patterns). Τα προγράμματα αυτά καθίστανται εφικτά μέσω της αναδομητικής αλληλουχίας (reconstructive cascade) που εισάγει η διατριβή. 2026-04-01T00:00:00Z