Department of Statistics & Insurance Science https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/2054 2026-09-21T09:04:21Z 2026-09-21T09:04:21Z Ακριβούλης, Αριστείδης https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19744 2026-09-14T23:38:06Z 2026-08-01T00:00:00Z

Εφαρμογή τεχνικών μηχανικής μάθησης σε δημογραφικά/κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα Ακριβούλης, Αριστείδης Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη γνωστική λειτουργία ηλικιωμένων ατόμων και τη σχέση της με δημογραφικά, υγειονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά, μέσω της συνδυαστικής εφαρμογής πολυμεταβλητών στατιστικών μεθόδων και τεχνικών μηχανικής μάθησης. Για την ανάλυση αξιοποιήθηκαν δεδομένα από το Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) και την εξειδικευμένη γνωστική υπομελέτη SHARE-HCAP. Βασικοί στόχοι ήταν η διερεύνηση της πολυμεταβλητής δομής των γνωστικών δοκιμασιών, η εξέταση διαφοροποιήσεων ως προς τη γνωστική κατάσταση και η ανάδειξη ευρύτερων γνωστικών, υγειονομικών και κοινωνικοδημογραφικών προφίλ των συμμετεχόντων. Αρχικά πραγματοποιήθηκαν περιγραφικές και επαγωγικές αναλύσεις, με κατάλληλη αντιμετώπιση της πολλαπλότητας των στατιστικών ελέγχων. Για τη διερεύνηση της γνωστικής δομής εφαρμόστηκαν Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών και διερευνητική Ανάλυση Παραγόντων με τη μέθοδο των κυρίων αξόνων και λοξή περιστροφή oblimin. Οι παραγοντικές βαθμολογίες που προέκυψαν συνδυάστηκαν στη συνέχεια με δημογραφικούς, υγειονομικούς και κοινωνικούς δείκτες και χρησιμοποιήθηκαν στην Ανάλυση Συστάδων με τις μεθόδους Ward και k-means. Πριν από τη συσταδοποίηση εφαρμόστηκαν τυποποίηση και θεματική στάθμιση των μεταβλητών, ώστε τα διαφορετικά πεδία πληροφορίας να εκπροσωπούνται ισόρροπα. Η ανθεκτικότητα των αποτελεσμάτων διερευνήθηκε επιπλέον μέσω αναλύσεων ευαισθησίας και επαναδειγματοληπτικών διαδικασιών bootstrap, στις οποίες επανεκτιμήθηκαν τα βασικά στάδια της αναλυτικής διαδικασίας. Η Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών ανέδειξε μια κυρίαρχη διάσταση γενικής γνωστικής επίδοσης και μια συμπληρωματική διάσταση που διαφοροποιούσε κυρίως τις οπτικοχωρικές και κατασκευαστικές επιδόσεις από την ανάκληση και αναγνώριση λέξεων. Η Ανάλυση Παραγόντων ανέδειξε διακριτές αλλά συσχετιζόμενες γνωστικές διαστάσεις που αφορούσαν την ανάκληση και αναγνώριση λέξεων, τη μνήμη αφηγηματικού υλικού, τις οπτικοχωρικές και κατασκευαστικές ικανότητες σε συνδυασμό με τη μη λεκτική συλλογιστική, καθώς και την προσοχή, την ταχύτητα νοητικής επεξεργασίας και τη λεκτική ευχέρεια. Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν επομένως μια πολυδιάστατη οργάνωση της γνωστικής λειτουργίας, παράλληλα με την παρουσία ενός ευρύτερου κοινού άξονα γνωστικής επίδοσης. Η Ανάλυση Συστάδων ανέδειξε ευρύτερα προφίλ συμμετεχόντων που διαφοροποιούνταν ταυτόχρονα ως προς γνωστικά, υγειονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το ευνοϊκότερο προφίλ συνδεόταν με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις, νεότερη ηλικία, υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο, ευνοϊκότερους δείκτες υγείας και λειτουργικότητας και ισχυρότερο κοινωνικό δίκτυο. Αντίθετα, το δυσμενέστερο προφίλ χαρακτηριζόταν από χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις, μεγαλύτερη ηλικία, χαμηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο και δυσμενέστερα υγειονομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, ενώ σε αυτό παρατηρήθηκε μεγαλύτερη παρουσία συμμετεχόντων με γνωστική επιβάρυνση. Παρά τη σαφή ερμηνευτική διαφοροποίηση των προφίλ, οι δείκτες εσωτερικού διαχωρισμού έδειξαν σημαντική επικάλυψη μεταξύ τους. Ωστόσο, η λύση της k-means παρουσίασε υψηλή δειγματοληπτική σταθερότητα στις επαναδειγματοληπτικές αναλύσεις. Συνολικά, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη χρησιμότητα της συνδυαστικής εφαρμογής τεχνικών μείωσης διάστασης, διερεύνησης λανθανουσών γνωστικών δομών και μη επιβλεπόμενης ομαδοποίησης για την περιγραφή σύνθετων προφίλ στην τρίτη ηλικία. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι η γνωστική λειτουργία είναι σκόπιμο να εξετάζεται σε συνδυασμό με το ευρύτερο δημογραφικό, υγειονομικό και κοινωνικό πλαίσιο των ατόμων. Λόγω του διατομεακού σχεδιασμού, της ανάλυσης πλήρων περιπτώσεων και της μη ενσωμάτωσης δειγματοληπτικών βαρών, τα αποτελέσματα αφορούν το συγκεκριμένο αναλυτικό δείγμα και δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως αιτιώδη, διαγνωστικά ή ως άμεσες εκτιμήσεις πληθυσμιακών διαφορών.

2026-08-01T00:00:00Z Κυριακίδης, Πέτρος https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19720 2026-09-07T23:39:05Z 2026-05-01T00:00:00Z

Μη παραμετρικά διαγράμματα ελέγχου με προοδευτικά επικαιροποιημένο δείγμα Φάσης Ι για μοντέλα αλλαγής σημείου Κυριακίδης, Πέτρος Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να επικεντρωθεί στο σχεδιασμό, την προσομοίωση και την αξιολόγηση μη παραμετρικών διαγραμμάτων διατεταγμένων παρατηρήσεων Precedence, με στόχο τη μετάβαση από τα παραδοσιακά στατικά μοντέλα σε σύγχρονες προσεγγίσεις μέσω προοδευτικής επικαιροποίησης του δείγματος. Σκοπός της παρούσας ερευνητικής προσπάθειας είναι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα για απαίτηση ενός πολύ μεγάλου δείγματος στη Φάση Ι. Μέσω εκτεταμένων προσομοιώσεων Monte Carlo σε περιβάλλον R, προσομοιώνεται ένα στατικό μοντέλο, το οποίο επιβεβαιώνει την ιδιότητα της ελεύθερης κατανομής, διατηρώντας το εντός ελέγχου Μέσο Μήκος Ροής σταθερό, ανεξαρτήτως κατανομής, ενώ παράλληλα η σύγκρισή του με το Διάμεσο Μήκος Ροής ανέδειξε την έντονη λοξότητα της κατανομής σε ό,τι αφορά στο χρόνο απόκρισης, προτρέποντας στη χρήση του Διάμεσου Μήκους ως πιο αξιόπιστου μέτρου σε μικρές μετατοπίσεις. Στο τελευταίο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας αναπτύχθηκε ένας προοδευτικός αλγόριθμος, ο οποίος εκκινεί με ένα μικρό δείγμα αναφοράς (επιχειρώντας να ξεπεράσει το πρόβλημα της απαίτησης για ένα μεγάλο δείγμα), επικαιροποιώντας δυναμικά τα όρια ελέγχου. Στο πλαίσιο της παραπάνω προσέγγισης αποκαλύφθηκε μία κρίσιμη πτυχή, αποτυπώνοντας το ζήτημα του masking effect, της περίπτωσης δηλαδή κατά την οποία το προοδευτικό αυτό σύστημα ενσωματώνει ελαφρώς ελαττωματικά δείγματα, προκαλώντας ακούσια διεύρυνση των ορίων, προσθέτοντας χρονική υστέρηση στο πλαίσιο της ανίχνευσης των σφαλμάτων εν συγκρίσει με το στατικό μοντέλο. Αντίθετα, σε μεγαλύτερες τιμές μετατοπίσεων η ανίχνευση των σφαλμάτων κατέστη άμεση με τις αποδόσεις των δύο διαγραμμάτων να είναι προσεγγιστικά ίδιες.

2026-05-01T00:00:00Z Δαραβίγκας Ζαβάκος, Χρήστος https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19690 2026-08-28T23:35:30Z 2026-07-01T00:00:00Z

Μελέτη της βαθμίδας αποτυχίας για μείξεις κατανομών πιθανότητας Δαραβίγκας Ζαβάκος, Χρήστος Η βαθμίδα αποτυχίας αποτελεί βασικό εργαλείο στη θεωρία αξιοπιστίας και στη με- λέτη χρόνων ζωής, καθώς περιγράφει τον στιγμιαίο κίνδυνο αποτυχίας ενός συστήματος που έχει επιβιώσει μέχρι μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Στην παρούσα διπλωματική εργασία μελετάται η συμπεριφορά της βαθμίδας αποτυχίας για μείξεις κατανομών, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την περιγραφή ετερογενών πληθυσμών. Αρχικά παρουσιάζο- νται οι βασικές ιδιότητες των κατανομών Εκθετική, Gamma, Erlang, Weibull και Pareto, καθώς και η μονοτονία των αντίστοιχων βαθμίδων αποτυχίας. Στη συνέχεια εξετάζεται κατά πόσο οι ιδιότητες των επιμέρους κατανομών διατηρού- νται όταν αυτές συνδυάζονται σε μία μείξη. Η ανάλυση δείχνει ότι η βαθμίδα αποτυχίας της μείξης μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική και περισσότερο σύνθετη συμπεριφορά από τις βαθμίδες των συνιστωσών της. Ειδικότερα, μια μείξη αύξουσων βαθμίδων απο- τυχίας μπορεί να γίνει φθίνουσα ή μη μονότονη, ενώ η αρχική και η τελική της μορφή επηρεάζονται από τα βάρη, τις παραμέτρους και τη συμπεριφορά των ουρών των κατανο- μών. Τα θεωρητικά αποτελέσματα παρουσιάζονται μέσα από αριθμητικά παραδείγματα και γραφικές παραστάσεις, οι οποίες αναδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο της ετερογένειας στη συνολική συμπεριφορά της μείξης.

2026-07-01T00:00:00Z Βαλασίου, Σταυρούλα https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/handle/unipi/19681 2026-08-26T23:31:31Z 2026-07-01T00:00:00Z

Ανάλυση της αξίας σε κίνδυνο και του αναμενόμενου ελλείμματος στη διαχείριση κινδύνων Βαλασίου, Σταυρούλα Η Διαχείριση Κινδύνου αποτελεί βασική λειτουργία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων συμβάλλοντας στη αποτελεσματική αναγνώριση, επιμέτρηση και αντιμετώπιση πιθανών ζημιών που προκύπτουν στο πλαίσιο λειτουργίας τους. Η ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων μέτρων ποσοτικοποίησης του κινδύνου οδήγησε την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία να αναπτύξει κανονιστικά πρότυπα για την μέτρηση του κινδύνου αγοράς. Η πρόσφατη προτροπή της Επιτροπής να χρησιμοποιείται το Αναμενόμενο Έλλειμμα (ES) αντί της Αξίας σε Κίνδυνο (VaR), ως αποτελεσματικότερο πλέον μέτρο κινδύνου, αποτέλεσε έναυσμα για την ανάπτυξη νέων εργαλείων ως προς τη Διαχείριση του Κινδύνου, όπως το PELVE, το οποίο εισήγαγαν οι Li & Wang (2023). Στην παρούσα εργασία εξετάζονται η VaR και το ES, ενώ παρουσιάζονται παραδείγματα και μελέτες περίπτωσης με σκοπό την επαλήθευση των θεωρητικών αποτελεσμάτων και τη συγκριτική αξιολόγηση των δύο μέτρων υπό διαφορετικές συνθήκες. Τέλος, μελετάται το εργαλείο PELVE μέσω θεωρητικής και εμπειρικής ανάλυσης.

2026-07-01T00:00:00Z